Ustaše sprovode zarobljene Srpkinje Ustaše sprovode zarobljene SrpkinjeBanski Grabovac je pitomo selo, smešteno u gotovo samom centru Banije. Nakad je bilo opštinsko mesto. A opštinsko je bilo i pre Drugog svetskog rata.

Posle stravičnog zločina u Pravoslavnoj crkvi u Glini, a među brojnim zločinima hrvatskih ustaških fašista počinjenim širom Banije, zločin u Grabovcu, od 24. do 27. jula 1941. godine, svakako je najstrašniji. Tada je u tom selu ubijeno oko 1.200 seljana, muškaraca, i manji broj žena koje su pohapšenim i odvedenim muževima donele hranu.

Na samom početku ustanka srpskog naroda na Baniji, napadnuta je železnička stanica u Banskom Grabovcu. Pruga od Capraga, „predgrađa“ Siska, preko Petrinje do Gline i dalje preko Topuskog do Karlovca bila je glavna železnička saobraćajnica kroz Baniju, ali i saobraćajnica petrinjskih i glinskih ustaša. Iako je to bio samo izgovor za jednu ne baš uspešno organizovanu ustaničku akciju, lov na muškarce Srbe na čitavom području Banije počeo je zbog onoga zbog čega je stvorena Nezavisna Država Hrvatska: trećinu Srba pobiti, trećinu pokrstiti, trećinu proterati. Na glinskom području počela su masovna hapšenja i privođenja Srba muškaraca (brojnih zločina bilo je i pre toga po gotovo svim banijskim selima u kojima su živeli Srbi).

„Uhapšenici s grabovičkog područja skupljani su oko općinske zgrade i željezničke stanice“, piše Đuro Roksandić u zborniku ‘Glina 1284-1944-1984’. I nastavlja: „Oni s područja općine Mali Gradac, skupljani su kod žandarmerijske stanice u Malom Gracu i kod škole u Dragotini. Svi koji su bili udaljeniji od Grabovca dovezeni su kamionima, a neki i željeznicom. Privedeni su i svi uhapšenici u sreskim zatvorima u Glini, Petrinji i Dvoru…“

O svemu što se tih dana dešavalo u Banskom Grabovcu, sačuvano je i više beležaka svedočenja ustaša iz Petrinje, među kojima su i beleške ustaše Ivana Muškona iz Petrinje i šefa železničke stanice u Petrinji Dragutina Laboša.

Iz svedočenja Ivana Muškona: „Dana 24. jula 1941. godine grupa od šesnaest nas ustaša pozvani smo u ustaški stan kod Srnaka (Faco, ustaški logornik u Petrinji – nap. I. B.) i dobili naređenje da idemo u Banski Grabovac… U Grabovcu smo zatekli oko stostinu petrinjskih i glinskih ustaša. Tu je bio i predstojnik kotarske oblasti Glina, Dragutin Imper… Oko 13 sati iz Gline je stigao vlak sa grupom od 30-40 ljudi, među njima 5-10 ‘četnika’… Postavljeni su odmah tu kraj šumice, neposredno kraj željezničke stanice radi slikanja. Jedni su stajali, drugi klečali, a treći sjedili. Grupa ustaša ih je na tom mjestu postrijeljala. Sa mnom iz Petrinje došli su ustaše: Tomo Bučar, strojobravar, Štef Krajačić, Stevo Tomek, šofer Šmid, Vlado Molnar, trgovac, Đuro Slanac, mesar, Ivan Šulentić, kovač, Milan Devčić, mesar, Mato Križanić, stolar, Otilio Đorđević, moler, a drugih se ne sjećam. U Grabovcu sam prepoznao ustaše iz Petrinje: Vinka Mikulića, mesara, Janka Fapca, Josipa Kolarića, stolara, Ivana Štingla, mesara, Ivana Komlinovića, Miloša Vašarevića, Marka Punterića, poštara, Jožu Cerjaka, Duju Krpana, šofera, Tomu Krpana, Ivana Kovačevića, Tomu Šarića, Fajsa iz Češkog Sela, Stevu Krbavca, Đuru Križanića, mesara, Franju Gregurinčića, Slavka Brelina, Štefa Grgurinčića Joška Smisla, ratara, Tomu Štajcera, Štefa Kranjčevića, Pudu Ratara, Jandru Petračića, Šimu Čačića, Dragu Čačića, bravara, Kušana ‘Pepića’, pečenara, Lovru Komlinovića, mesara, Ivana Malovića, stolara, Đuru Valetića, mesara, Juru Jeličina, mesara, Nikolu Ivezića, Stjepana Lončarevića, pekara, Franca Bobinca, mesara (u Petrinji je radila mesna industrija Gavrilović – nap. I. B.), Antu Feljana, stolara, Ivana Kovača, kočijaša, Stjepana Gošnika, Stjepana Tortića, kolara, sina Marka Pejakovića iz Petrinje, Ivana Našu i Vladu Nemeca. Predsjednik prijekog suda bio je Ivan Turki. Vidio sam kada je Stevo Pješak naredio grupi od oko dvadest uhapšenih da uzmu motike i lopate i da kopaju jame za svoje grobove. Jame su iskopane dva-tri metra dubine. Ljudi su pitali kako će izaći van. On im je odgovorio da će dobiti ljestve. Oni su svi u jami postrijeljani. Stalno su dopremani seljaci i odmah ubijani. Oko podne žene su donijele ljudima hranu. Ustaša Drago Čačić naredio je svim ženama da skinu pregače, strpao ih na hrpu i zapalio.“

Spomenik u Banskom Grabovcu Spomenik u Banskom GrabovcuIz svedočenja Dragutina Laboša: “Dana 24. jula 1941. godine, u jutarnjim satima, zatekao sam grupu ustaša na Banskom Grabovcu, među njima je bio Ivan Turki. Uhapšenika je bilo oko pedeset. Ustaše su iz svakog vlaka skidale muškarce pravoslavce, bez obzira otkud putuju i gdje putuju. Iz okolnih sela dotjerali su uhapšene Srbe pješice. Turki je rekao da su svi pravoslavci jednaki i da ih sve treba pobiti. Oko 17 sati otišao sam u Petrinju, a na željezničkoj stanici ostalo je oko 300 uhapšenih seljaka. Ujutro 25. jula, kada sam došao, od trista bilo je noću poubijano oko dvije stotine. To mi je rekao Turki i dodao da će biti friških. Uvečer je opet bilo oko tri stotine uhapšenih seljaka. Kada sam 26. jula ujutro došao u Grabovac, našao sam od onih tristo uhapšenih samo 80-100. Turki je rekao, odoše noćas i vaši željezničari, a Boroti smo izravnali grbu…”.

O strašnom zločinu u Banskom Grabovcu svedočili su i rođaci žrtava, ali i neki od onih koji su uspeli da prežive. Među njima su Evica Borota, supruga spomenutog železničara Borote (Nikole), kao i Đuro Drljan, iz sela Luščana, iz čijeg svedočenja izdvajamo: “Dne 24. jula došli su ustaše iz Petrinje i Gline u naše selo da hapse ljude. Prepoznao sam ustašu Šarića iz Petrinje. Na putu od sela Luščana do Grabovca ubili su ustaše iz pištolja Stojana Jekića i Stevana Miljevića. Ljudima su govorili da se ništa ne plaše, da idu na saslušanje. Kada su uhapšenici dotjerani u Grabovac, prolazili su kraj četiri grupe ustaša koje su svaka tukle po tijelu. Na strijeljanje su vodili grupe od 20 do 30 ljudi, okrenutih licem prema jami, a s leđa su ustaše pucali iz pušaka i puškomitraljeza…”.

Đuro Roksandić dalje piše da je “nakon pretresa Šamarice satnija ustaša i vod oružnika, s ravnateljom ustaškog redarstva Božidarom Cerovskim na čelu, stigla je 24. jula oko 15 sati u Grabovac s oko 400 seljaka iz Dodoša, Kraljevčana i drugih sela u dobi od 16 do 60 godina, koji su takođe ubijeni”.

Sa grabovačkog gubilišta uspeli su da pobegnu Aniša Šteković i Stevan Jekić iz Grabovca, Petar Stanković iz Luščana, Bude Popović iz Kraljevčana, Vasilj Nevajda iz Vlahovića, a iz jama uspeli su da se spasu Petar Jelić i Jovan Orlić iz Grabovca.
Šta Vi mislite o ovome? Podijelite ili komentarišite tekst! Pratite nas na Facebook-u i Twitteru!

Banija

privremena-obustava-prometa-na-granicnom-prelazu-dvor-novi-gradPrivremena obustava prometa na graničnom prelazu Dvor - Novi Grad
DVOR NA UNI - U utorak, 27. juna od 9 do 13 sati, zbog ispitivanja stupnja nosivosti mosta na rijeci Uni privremeno će biti obustavljen promet preko...
u-sumi-brezovica-obiljezen-dan-antifasisticke-borbe-u-hrvatskojU šumi Brezovica obilježen Dan antifašističke borbe u Hrvatskoj
SISAK - U šumi Brezovica pokraj Siska, kod spomenika Prvom partizanskom odredu, obilježen je 22. lipnja, Dan antifašističke borbe u Hrvatskoj, u spomen na...
vijece-srpske-nacionalne-manjine-grada-petrinje-dobilo-nove-prostorijeVijeće srpske nacionalne manjine Grada Petrinje dobilo nove prostorije
PETRINJA - U prostoru Udruženja obrtnika Petrinja, Glina, Topusko otvorene su nove prostorije Vijeća srpske nacionalne manjine Grada Petrinje.Što će im...
humani-gest-protojereja-sase-umicevicaHumani gest protojereja Saše Umićevića
PETRINJA - Bez betonskog opsega, samo u iskopanu jamu, na rubnom dijelu parcela sv. Nikole na središnjem groblju u Petrinji, juče u podne pokopana je...

Društvo

kordunas-medju-tulipanima-slobo-ja“Kordunaš među tulipanima”: Slobo & ja
Evo prođe devet godina kako Vožda nema među živima. Ne mogu reći da sam od onih što su mu sliku držali u...
dalmatinska-bukovica-pakleni-trougao-radja-buntovnikeDalmatinska Bukovica: Pakleni trougao rađa buntovnike
Dalmatinska Bukovica se nalazi u sjevernoj Dalmaciji, u trouglu između Knina, Benkovca i Obrovca. O tome...
devastirano-groblje-u-lisicinamaDevastirano groblje u Lisičinama
VOĆIN - Zbog nezakonite sječe stabala, pravoslavno groblje u Lisičinama, selu na području općine Voćin,...

Novosti

linta-trazi-rezoluciju-protiv-rehabilitacije-ustastvaLinta traži rezoluciju protiv rehabilitacije ustaštva
BEOGRAD - Predsednik Saveza Srba iz regiona Miodrag Linta apelovao je na članice EU da zvanično zatraže...
pupovac-od-drzave-ocekujemo-da-ukloni-ustaski-pozdravPupovac: Od države očekujemo da ukloni ustaški pozdrav
JADOVNO - U organizaciji Srpskog narodnog vijeća, Koordinacije židovskih općina RH, Eparhije...
u-hrvatskoj-cveta-trgovina-suvenirima-iz-doba-ndhU Hrvatskoj cveta trgovina suvenirima iz doba NDH
ZAGREB - Posle više od cele nedelje licitiranja, konačna cena koju je na jednom popularnom servisu za...

Kontakt broj udruženja

061 64 70 422
svaki dan od 09 do 21 h

Pretraga sajta

Kultura

price-kapetana-svrdla-postarPriče Kapetana Svrdla: Poštar
Svako malo veće selo na Kordunu koje je držalo dosebe imalo je dućan, pa tako i moje,lijepa četvrtasta...
veljko-ostojic-od-une-do-drineVeljko Ostojić: Od Une do Drine
Od Une do Drineima jedna zemljamome srcu dragaRepublika Srpska joj je imeTu žive naša braćanaš Mile...
odrzano-deseto-jubilarno-banijsko-vece-u-beograduOdržano Deseto jubilarno Banijsko veče u Beogradu
BEOGRAD - Zavičajno udruženje Banijaca, potomaka i prijatelja Banije, u petak 16. juna 2017. godine u...
kordunas-medju-tulipanima-kratki-espresso“Kordunaš među tulipanima”: Kratki espresso
Ne kaže se bez razloga da život čine sitnice. To su te neke male stvari, rituali, dnevne navike… Mnogi...

Oluja

price-iz-izbjeglistva-popis-imovinePriče iz izbjeglištva: Popis imovine
Čitam ovih dana, spominju opet popis imovine. Sjetih se prvog popisa imovine s početka one prve izbjegličke jeseni. Tiskamo se u redovima, stavljamo na...
price-iz-oluje-putni-nalogPriče iz Oluje: Putni nalog
Treći “olujni” dan je na izmaku. Poslijepodne je prividno mirnije. Polako se spušta veče. Ponovo se čuje razmjena vatre. Tamo iz pravca Turnja uz izrazito...
medju-identifikovanim-srbima-i-branko-stojcevic-i-petar-krnjajicMeđu identifikovanim Srbima i Branko Stojčević i Petar Krnjajić
BEOGRAD - Na Zavodu za sudsku medicinu i kriminalistiku Medicinskog fakulteta u Zagrebu identifikovani su posmrtni ostaci 14 lica srpske nacionalnosti,...

Politika

gradonacelnik-dalibor-biscan-27-o-prvim-potezima-i-planovima-u-hrvatskoj-kostajniciGradonačelnik Dalibor Bišćan (27) o prvim potezima i planovima u Hrvatskoj Kostajnici
HRVATSKA KOSTAJNICA - 27-godišnji Dalibor Bišćan (HDZ), novi je gradonačelnik Hrvatske Kostajnice. Uvjerljivo je u prvom krugu izbora pobijedio...
orkanova-lista-novi-pritisci-na-predstavnike-srbaOrkanova lista: Novi pritisci na predstavnike Srba
SISAK - Desničarska struja u Sisačko-moslavačkoj županiji ponovno nije zadovoljna izborom dožupana iz srpskih redova. Pored bivšeg dožupana Bogdana...
nakon-drugog-kruga-lokalnih-izbora-optimizam-zavladao-u-kninuNakon drugog kruga lokalnih izbora optimizam zavladao u Kninu
KNIN - U drugom krugu lokalnih izbora nezavisni kandidat Marko Jelić ubjedljivo je porazio kandidatkinju HDZ-a za...