alojzije stepinac
Nedavno su pojedini mediji objavili vest da Hrvatska katolička crkva otkriva, 8. maja, spomenike svom nekadašnjem nadbiskupu, Alojziju Stepincu, koji je posle Drugog svetskog rata na suđenju u Zagrebu osuđen za zločine koje su Katolička crkva i on, njen poglavar, počinili nad Srbima, Jevrejima, Romima i Hrvatima antifašistima u tom ratu. Jedan bi spomenik trebalo da bude otkriven u Sisku, a drugi u Zrinju (Zrinu), na Baniji.

Spomenici Stepincu podižu se povodom 120 godina od njegovog rođenja, a u Zrinju povod je, kako Hrvatska katolička crkva saopštava, 75. godišnjica stradanja stanovnika Zrinja u Drugom svetskom ratu od partizana i Srba koji su ga spalili.

Ovde nećemo pričati o samom Stepincu, o kome je u poslednje dve-tri godine mnogo pisano. I to prvenstveno povodom predloga da ga se u Vatikanu proglasi svecem. Nećemo pričati ni o dečjem logoru u Sisku, u kome je stradalo blizu 3.000 srpske dece sa Kozare i iz Potkozarja, a Stepinac će u naručju, na spomeniku, držati dvoje dečice kao izraz njegove brige za tu decu. Čelnici i sveštenici Katolička crkve, koja podiže ove spomenike, a među njima posebno oni koji su dosledni u veličanju i promovisanju fašističkog ustaštva u današnjoj Hrvatskoj, preimenovali su taj strašni logor u „prihvatilište za djecu“. A do naziva „odmaralište za djecu“ samo je jedan korak.

Strašno! I to u državi koja je članica Evropske unije, a koja, ta ista Evropska unija o tom i takvom fašizmu ćuti.

Ne, nećemo o Stepincu, iako se ne može govoriti o genocidu koji su počinili Hrvati u svojoj Nezavisnoj Državi Hrvatskoj (NDH) nad Srbima, prvenstveno nad njima, zatim, rekosmo, nad Jevrejima, Romima i Hrvatima antifašistima, a da se ne govori i o njemu i njegovoj ulozi u stvaranju i krvoločnom postojanju te fašističke hrvatske države.

Ovde ćemo nešto više o Zrinju. O tom malom selu na Baniji, ispod obronaka Šamarice, u nekadašnjem srezu Dvor na Uni, u opštini Javoranj, a danas opštini Dvor na Uni. Selu koje je bilo okruženo srpskim selima i zaseocima: Šamarički Brđani, Gorička, Zrinjska Draga, Vukelići, Rogulje, Lotine, Dabići, Grabovica, Švrakarica, Oraovica, Šegestin, Šakanlije i drugima.

Sve do početka rata i uspostave NDH, 10. aprila 1941. godine, Srbi i Hrvati su na tom području živeli mirno: čuvali zajedno stoku, išli na prela, jedni drugima na kućne svečanosti, kumovali jedni drugima, deca im išla zajedno u škole… A onda su se Hrvati preko noći preobratili. Mada su neki i ranije bili vatreni frankovci i pripadnici tajnog ustaškog pokreta. U svemu tome vodeću ulogu imala je Katolička crkva u tom mestu, ali i u drugim mestima dvorskog sreza sa većinskim ili sa čistim hrvatskim stanovništvom.

Nasilno prekrštavanje Srba u katoličku vjeru 1941. godine
Nasilno prekrštavanje Srba u katoličku vjeru 1941. godine
Prve ustaše u Zrinju, s položenom zakletvom poglavniku Anti Paveliću, prema pisanju Ljubana Đurića (prilog Zašto je raseljen i uništen Zrinj, Ljetopis Srpskog kulturnog društva „Prosvjeta“ Zagreb, za 2013), rođenog u selu Gage, u bivšem dvorskom srezu, borca i rukovodioca u partizanskim jednicama od 1941, partizanskog publiciste, autora više knjiga i radova, bili su: Franjo-Franc Jakovac i njegova žena Anka Jakovac, zatim Matija Feketić, Martin Kormanoš, Mavra Jozić, Jure Stipetić, Martin Maraković, Lovro Ikić, Franjo Jukić, Pero-Perak Jukić, Jerko Labudović, Ante Babić, Stanko Babić, Mijo Babić, Ivan Babić i tako dalje, sve do broja 142, koliko ih je bilo na spisku s vlastitim potpisom. Spisak je poslat u Zagreb, lično poglavniku Anti Paveliću. Jedini nosilac Partizanske spomenice 1941. godine iz Zrinja bio je Ivo Babić, koji je radio u Sisku, a živeo u Komarevu, selu nedalo Siska. Još ih se nekoliko priključilo partizanima, ali od 1943. i 1944. godine. A jedina hrvatska žrtva tih ustaša bio je Mile Babić, seoski obućar, koji se suprotstavio njihovom teroru.

I krenuše ustaše, zrinjski Hrvati, predvođeni tek imenovanim ustaškim logornikom za područje sreza Dvor, Antunom Đurićem, inače dotadašnjim župnikom u selu Divuši (takođe dvorski srez). O zlodelima župnika, odnosno logornika Đurića piše i dr Viktor Novak u svojoj kapitalnoj knjizi Magnum crimen, Pola vijeka klerikalizma u Hrvatskoj (knjiga je o zlodelima Hrvatske katoličke crkve i njenog sveštenstva, među kojima su mnogi bili najkrvoločniji zlikovci, sve sa znanjem Alojzija Stepinca).

Pa da krenemo kroz prilog Ljubana Đurića o zlodelima zrinjskih ustaša, prema svedočenjima preživelih Srba i drugih svedoka:

– … Mihajlo Medaković – Seljko, o stanju popa Branka Vignjevića, koga su zrinjske ustaše uhapsile, isprebijale i sprovele, sa drugim Srbima, u Dvor na Uni, gde se mučenje nastavilo: „… 15. juna otišao sam popu Branku Vignjeviću u selo Šamaričke Brđane da ugovorim vjenčanje. Našao sam ga u bašči, ležao je do pola gol, sav u modricama i kaže da su ga tukle zrinjske ustaše, čupale mu brkove, bradu…“

– Pravoslavnom svešteniku Stojanu Mediću odrezali su, za početak, sve prste na rukama, a njegovom prezimenjaku Savanu (Medić), odsekli obe noge. Potom je ostavljen da umre…

– Zrinjske ustaše učestvuju, od 25. do 27. jula 1941, u masovnom ustaškom zločinu u Banskom Grabovcu, a početkom auvgusta, sa ustašama iz Unčana, Divuše i Kuljana, učestvuju u hapšenju 26 Srba u Volinji, a više od 70 ljudi, žena i dece, početkom avgusta 1941, iz Donjih Kuljana, proglasivši ih Ciganima. Oko 280 ljudi žena i dece pohvatali su Zrinjani i na desnoj obali Une, u potkozarskim selima Grdanovac, Dobrljin, Ravnice, Vodičevo itd. i sve ih pobili u vojnim objektima u Volinji, na levoj obali Une.

– Polovinom decembra 1941, upadaju Zrinjani u selo Rogulje, hapse 12 ljudi i devojke Rogulje, Anu i Boju. Nikolu Rogulju, zvanog Sihter, stavljaju na magarca za rezanje drva i živog ga s dvije testere režu. Devojke Anu i Boju svlače do gola, Anu stavljaju na konja, a Boja vodi konja kroz selo. U suprotnom pravcu je obrnuto: Boja gola jaše, a Ana vodi konja. Zatim su zrinjske ustaše devojkama prorezale grudi i kroz njih proturili njihove slomljene ruke. Obe su u mukama umrle.

– Krajem januara 1942, oko 200 zrinjskih ustaša i ustaša i sela Struge (ima podataka da je tu bilo ustaša i iz drugih hrvatskih sela na Baniji) upadaju u selo Šegestin, pale ga i tu vrše pokolj 273 stanovnika Šegestina i izbeglica iz sela Draškovca i Oraovice. O tome piše u svojoj knjizi Za pobjedu Joža Horvat, kasnije poznati hrvatski književnik, koji je te ratne godine bio politički komesar 2. bataljona „Miloš Čavić“ Partizanskog odreda Banije:

„… Bilo je to veliko i bogato selo na Baniji, a jednog dana (29. januara 1942. godine – opaska) dođoše ustaše iz Zrinja, popališe selo i zapališe sve živo u njemu. Stotinu i osamdeset i sedam leševa, raskrvavljenih od ustaških noževa, ležalo je smrznuto na snijegu, a svud oko njih još su se dimila zgarišta njihovih kuća. Psi i svinje rastrgaše im utrobe, a ptice iskljuviše oči i razvukoše crijeva. Na raskršću usred sela ležalo je u hrpi dvadest i sedmero djece. U snijegu, nekoliko koraka od njih, vidjeli su se još tragovi stopala onog prokletog puškomitraljeza i pored stopala prosute čahure onoga rafala, kojim je to čudovište pobilo ovu dječicu… Kad god se sjetim Šegestina, u meni se javlja stid i neumoljiv osjećaj odgovornosti neiskupljenog duga…“

– „U kući Dragana Mijanovića, takođe u Šegestinu“, nastavljamo priču iz teksta Ljubana Đurića, „zatvorili su i žive zapalili više od 35 osoba. Mnogu djecu zabijali su na bajonet i bacili u zapaljene kuće i staje, bacali su ubijene i u duboke seoske bunare.“

– I sve vreme zrinjske ustaše upadaju u srpska sela i pale ih, pale i pljačkaju crkve, u čemu se posebno isticao župnik i ustaški logornik Antun Đurić, ubijaju Srbe ili ih odvode u Zrinj pa ih tu ubijaju ili šalju u neki od zloglasnih hrvatskih logora. U svim srpskim selima pljačkaju i odvoze sve što što je bilo vrednije u kućama, odvoze žito, mast, meso, poljoprivredno oruđe, rakiju… odvode stoku… I sve je to išlo u Zrinj. A u svemu tome bile su veoma aktivne i zrinjske žene, koje je predvodila već pomenuta Anka Jakovac.

Biskup Košić blagosilja krst i spomen-ploča za 114 ubijenih ustaša u Sisku (decembar 2016.)
Biskup Košić blagosilja krst i spomen-ploča za 114 ubijenih ustaša u Sisku (decembar 2016.)
Zrinjske ustaše učestvovale su u pokoljima i ostalim zverstvima u Glini, Banskom Grabovcu, Bajić jamama kod Kostajnice, u ofanzivi na Kozaru…

Uza sva zverstva koja su činile i počinile ustaše iz Zrinja (ovo je samo delić navedenih njihovih krvoločnih zlodela), kao i ustaše iz ostalih hrvatskih mesta na Baniji, oni su veoma aktivno vršili i pokrštavanje pravoslavnog srpskog stanovništva. U čemu je takođe župnik i logornik Antun Đurić jedan od najaktivnijih i najzloglasnijih.

A onda su komande banijskih partizana predložile i tražile da se izvrši napad (i ranije je bilo pokušaja) na to strašno i krvoločno hrvatsko ustaško gnezdo, zvano Zrinj.

Iznad Zrinja nalazi stari i dobro utvrđeni grad, kula, koju su ustaše opremile, tu se utvrdile, do zuba naoružane. I 8. maja 1943. godine odlučeno je, a sutradan, 9. maja, izvršen je napad. Zrinj je osvojen, a ustaše razbijene. Da bi kasnije, kad je borce 3. bataljona Partizanskog odreda Banije, koji je vršio pretres sela, napale zrinjske žene, Zrinj bio ispražnjen.

Budući da niko od banijskih partizanskih i partijskih rukovodilaca nije doneo a ni mogao da donese odluku o napadu, kao ni o iseljavanju Zrinjana, štab Unske operativne grupe (UOG) Narodnooslobodilačke vojske (NOV) Hrvatske (komandant Petar Kleut, politički komesar Ranko Mitić) traži odobrenje od 4. korpusa NOV i Partizanskih odreda Jugoslavije (komandant Ivan Gošnjak, politički komesar Većeslav Holjevac) za osvajanje Zrinja i obračun sa ustašama. I štab korpusa odobrava napad. Odluku je preneo Većeslav Holjevac. Ova odluka, kao i odluka da se uništi i isprazni selo Zrinj, nisu mogle biti ni donesene bez saglasnosti i odobrenja Glavnog štaba NOV i PO Hrvatske, čiji je komandant bio Ivan Rukavina, a politički komesar Vladimir Bakarić.

Dakle, nije istina da Aleksandar Vučić, predsednik Srbije, „laže“ kad je govorio o zločinima hrvatskih ustaša na području Siska i Dvora na Uni. Iz ovog teksta vidljivo je ko laže. Hrvatska katolička crkva sigurno je da ne govori istinu kad priča da su Zrinj napali i uništili partizani i Srbi. A to, pre svih, govore Vlado Košić, sisački biskup, veoma poznati pobornik ustaštva, i Marko Cvitkušić, generalni vikar Sisačke biskupije. Nikad oni ni bilo ko iz Katoličke crkve ne pominju sve ono što se dogodilo dogodilo u Zrinju, oko njega i vezi s njim do septembra 1943. godine. I ne pominju ko je odobrio i izdao naređenje da se ukloni to strašno ustaško gnezdo. Ne pominju Ivana Gošnjaka, Većeslava Holjevca, Ivana Rukavinu i Vladimira Bakarića. Ne pominju ih, jer oni nisu Srbi. To Košić i Cvitkušić veoma dobro znaju. A među partizanima koji su ovojili Zrinj i oslobodili srpski narod tog dela Banije od tih zloglasnih zločinaca bilo je najviše Srba, ali i Hrvata i muslimana. To je istina.

Mnogo je literature napisano o zlodelima zrinjskih ustaša. Mnogo je autora, direktnih učesnika i svedoka u tome i o tome pisalo i svedočilo.

I posle svega, Alojziju Stepincu zaista je mesto, između ostalih mesta, i u Zrinju. Tu je bar svoj među svojima.

Šta Vi mislite o ovome? Podijelite ili komentarišite tekst! Pratite nas na Facebook-u i Twitteru!


Izneseni komentari su privatna mišljenja autora i ne održavaju stavove portala Banija Online. Ukoliko prenosite ovaj tekst na drugi sajt, a Banija Online je naznačena kao izvor / autor teksta, molimo da i to prenesete po mogućnosti sa linkom ka izvornom tekstu.
reklamirajte se cbc