Parastos kod Saranove jame JADOVNO - Opelom i postavljanjem časnih krstova nad dve kraške jame na Velebitu, tajnim gubilištima prvog sistema logora smrti u Nezavisnoj Državi Hrvatskoj, obeležena je 75. godišnjica stradanja Srba na stratištima u Jadovnu, Gospiću i Pagu. U planinskoj pustoši i tišini, kraj Šaranove jame, na čijem dnu i danas počivaju nesahranjene kosti hiljada muškaraca, žena i dece, odjekivalo je tužno i svečano liturgijsko pojanje, a potomci i poštovaoci žrtava u belim majicama s natpisom "Jadovno 1941" i voštanicama u rukama prekrili su mali šumski plato kraj jezivog bezdana.

Na tom prostoru su žrtve pre 75 godina pravile poslednje korake u životu. Na ivici jame, čekali su ih dželati. Odrasle su ubadali noževima i bacali u bezdan, a decu su udarali maljem, po svedočenjima samih ubica. Utvrđen je identitet 40.123 žrtve logora Jadovno. Srba je bilo 38.012, Jevreja 1.998, a svih ostalih 113. To je tek 2007. objavio istrajni istraživač dr Đuro Zatezalo, u prvoj knjizi o sistemu logora koji je decenijama u SFRJ bio zabranjena tema, iako se po zverstvima može porediti samo s Jasenovcem.

- Još u vreme rata, onaj koji bi ih spominjao, a pogotovo o njima pisao u partizanskoj štampi, bio bi, u najblažem, upozoravan od vodećih ljudi iz Komunističke partije Hrvatske da o tome ne govori i ne piše - navodi dr Zatezalo. - Jer, kako su objašnjavali, to može štetno delovati na širenje narodnooslobodilačkog pokreta, budući da iznošenje podataka o ustaškim zločinima "smeta osećajima hrvatskog naroda" i izaziva širenje mržnje između srpskog i hrvatskog bratskog naroda. Poznat je primer Srba iz Korduna, komunista i intelektualaca, članova Agitpropa i Propodela Okružnog komiteta KPH za Karlovac, koji su u partizanskoj štampi pisali o stradanju Srba i koji su izvedeni pred partizanski vojni sud 13. i 14. jula 1944. godine i osuđeni na smrt.

Zato i nije za čuđenje što je tek nešto više od 200 hodočasnika u organizaciji udruženja "Jadovno" iz Beograda i Banjaluke i novosadskog "Zrna slovesnosti" došlo u četiri autobusa da oda poštu senima mučenika.

Njih i srpske sveštenike čuvala je hrvatska policija, jer je u podnožju planine gde se nalazio logor smrti bio organizovan kontraskup proustaške Hrvatske stranke prava. Policajci su neprijatno upadljivo i pomno kamerama i foto-aparatima snimali srpske poklonike koji su na ramenima nosili veliki drveni časni krst do ogromne Katine jame, još jednog kraškog gubilišta, udaljenog osam kilometara hoda uzbrdo od sela Stupačinovo, gde se 1941. nalazio jedan od ustaških sabirnih logora. Tom planinskom stazom smrti, velebitskom Golgotom, tad je uz ostale žrtve prošao i izmučeni episkop Gornjokarlovačke eparhije Sava Trlajić. Njegov greh bio je u tome što nije hteo da napusti svoje vernike, kad su mu to naredile vlasti NDH.

Kad je krst učvršćen teškim kamenjem, prvi put posle 75 godina održano je opelo nad kostima mučenika u Katinoj jami. Do sada su precizno locirana 32 velebitska bezdana u koje su bacane žrtve iz logora Jadovno, a za nekoliko se još traga. Samo tri jame su do danas speleološki istražene. Ni iz jedne kosti nisu izvađene i sahranjene.

- Jame su proglašene grobnicama, iako one to nisu. Jame su stratišta. Nedostojni potomci nisu iz njih izvadili kosti predaka i dostojno ih sahranili, jer ih je, čini mi se, neka lagodna vrsta života u Jugoslaviji uljuljkala i učinila da zaborave stradanja najbližih. Posledice smo osetili devedesetih - s uzdahom je rekao otac Goran Slavnić, paroh iz Plaškog, varošice koja je u Habzburškoj monarhiji bila centar Vojne krajine.

U SFRJ je ovaj većinski srpski gradić imao fabriku papira i punionicu mineralne vode. Danas u njemu radi samo nekoliko kafića, a ulice su uveče sablasno puste. Otac Slavnić kaže da je do akcije "Oluja" u njegovoj parohiji živelo je oko 7.500 Srba, a danas ima oko 740 parohijana. Trajno se "vraćaju" samo pokojnici, čija je poslednja želja da budu sahranjeni u rodnom mestu. Ovde Srbi žive jednako teško kao i Hrvati koji su posle "Oluje" doseljeni iz Bosne. Posla nema. Posle ulaska Hrvatske u EU mladi masovno napuštaju kuće i odlaze za boljim, bezbednijim i ekonomski sigurnijim životom.

PROPADA CRKVA

Saborni hram Vavedenja presvete Bogorodice, nekad blistavo sedištu Gornjokarlovačke episkopije, monumentalnih dimenzija i izuzetne akustike danas je gotovo ruina. Malobrojno i siromašno srpsko stanovništvo ne može samo da ga popravi. Ikonostas je srećom očuvan, ali živopisa nema, jer je granata u Drugom svetskom ratu pogodila oltarsku kupolu.

- Sveštenika nije bilo, jer je njih 72 iz Gornjokarlovačke episkopije, zajedno s svetim vladikom Savom ubijeno u Jadovnu. Svi viđeniji i učeniji Srbi odvedeni su, mučeni i bačeni u kraške jame već u prvim danima NDH - kaže otac Slavnić.

TESLA ZA TURISTE

Poklonici koji su došli da odaju počast žrtvama Jadovna posetili su i Memorijalni centar Nikole Tesle u Smiljanu (na slici). Tokom akcije "Oluja", hrvatski vojnici uništili su Teslinu rodnu kuću i Crkvu apostola Petra i Pavla, u kojoj je on kršten. Danas su obe zgrade obnovljene, "još lepše i starije" i služe kao hrvatska turistička atrakcija. Gostima iz Srbije i Republike Srpske nije dozvoljeno da vide unutrašnjost Tesline kuće i postavku o njemu. Nisu znali ni da kraj crkve, pod neobeleženom mermernom pločom počivaju smiljanske žrtve ustaškog masakra iz 1941. među kojima i mnoge Tesle.

- Ako me turisti pitaju, ja im kažem da su tu kosti 530 Srba iz Smiljana pobijenih u NDH. Ako ne, onda ništa. Živim u Gospiću i imam parohijana da mogu da ih prebrojim na prste jedne ruke - rekao nam je sveštenik Dragan Mihailović.

MANUFAKTURA SMRTI

Jadovno je jedan od prvih, najbrutalnijih i najzverskijih logora-stratišta u Evropi, ističe dr Đuro Zatezalo:

- Većina ljudi ponešto zna o logoru smrti Jasenovac, koji je postojao više godina, Aušvicu, Treblinki, ali vrlo malo zna o Kompleksu ustaških logora smrti Jadovno 1941. Ako se za Aušvic kaže da je bio fabrika smrti, onda je u Kompleksu stratišta Jadovno, smrt kao "na fabričkoj traci, nanošena ručno".
Šta Vi mislite o ovome? Podijelite ili komentarišite tekst! Pratite nas na Facebook-u i Twitteru!

Banija

baka-anine-102-godineBaka Anine 102 godine
SISAK - Ana Svrabić, najstarija korisnica Doma za starije i nemoćne osobe Sisak, danas je proslavila svoj rođendan. Netko bi mogao reći, pa što? Svaki...
dumbovic-zaustavio-ukidanje-razrednog-odjela-u-srednjoj-skoli-petrinjaDumbović zaustavio ukidanje razrednog odjela u Srednjoj školi Petrinja
PETRINJA - Nakon što je ministrica obrazovanja Blaženka Divjak u petak, kako kažu, iznenada i bez najave, ukinula neke razrede po srednjim školama pa...
petrinjska-galerija-krsto-hegedusic-slavi-30-godina-postojanjaPetrinjska Galerija Krsto Hegedušić slavi 30 godina postojanja
PETRINJA - Petrinjska Galerija Krsto Hegedušić u ovoj 2017.godini obilježava 30 godina postojanja jer je Galerija osnovana 1987.godine. Kako je...
donja-bacuga-kosiceva-crkva-za-sicuDonja Bačuga: Košićeva crkva za siću
DONJA BAČUGA - "Prodajem dobro očuvanu i malo rabljenu katoličku crkvu. Bogomolja je prije 10 godina svečano posvećena od strane crkvenih vlasti i uz...

Društvo

srbi-u-hrvatskoj-od-autohtonog-i-konstitutivnog-naroda-do-nacionalne-manjineSrbi u Hrvatskoj od autohtonog i konstitutivnog naroda do nacionalne manјine
Nakon pada Republike Srpske Krajine u avgustu 1995. godine došlo je do etničkog čišćenja sa prostora na...
pupovac-srbi-iskljuceni-iz-svih-vaznih-drustvenih-pitanjaPupovac: Srbi isključeni iz svih važnih društvenih pitanja
ZAGREB - Radikalne hrvatske desničarske grupacije žele apsolutno da izoluju Srbe, čak i doslovno, i to...
stravican-zlocin-na-kordunu-1942-godine-djecje-mrtvo-koloStravičan zločin na Kordunu 1942. godine: Dječje “mrtvo kolo”
Drugom polovinom jula 1942. godine dogodila se nova serija krvavih zločina na Kordunu , čiju će cijenu...

Novosti

strbac-da-li-ce-pravda-za-pavla-pantica-biti-spora-ali-dostiznaŠtrbac: Da li će pravda za Pavla Pantića biti spora, ali dostižna
BEOGRAD - Nedavno je Vrhovni sud Hrvatske ukinuo prvostepenu presudu kapetanu bojnog broda Pavlu Pantiću...
linta-razgovor-bobetka-u-policiji-u-vezi-zlocina-u-sisku-nastavak-ruganja-srpskim-zrtvamaLinta: Razgovor Bobetka u policiji u vezi zločina u Sisku nastavak ruganja srpskim žrtvama
BEOGRAD - Predsjednik Saveza Srba iz regiona Miodrag Linta ocjenjuje da odlazak hrvatskog generala...
sin-janka-bobetka-ispitan-zbog-ratnog-zlocina-u-siskuSin Janka Bobetka ispitan zbog ratnog zločina u Sisku
SISAK - Zbog istrage o ratnim zločinima u Sisku, u policijskoj stanici je ispitan Ivan Bobetko, sin...

Kontakt broj udruženja

061 64 70 422
svaki dan od 09 do 21 h

Pretraga sajta

Najave

banijski info portal gif

Kultura

proslava-svestenomucenika-save-gornjokarlovackogProslava sveštenomučenika Save gornjokarlovačkog
KARLOVAC - U ponedeljak 17. jula tekuće godine, u Sabornom hramu Svetog oca Nikolaja Mirlikijskog u...
kordunaski-biseri-sarena-krmacicaKordunaški biseri: Šarena krmačica
Dal je neko babu nagovorio, il je ona sama procjenila da su šareni krmci bolji od bijelih, neće se...
veljko-ostojic-zirovacVeljko Ostojić: Žirovac
Sjećam se jednog velikog sela, sjećam se njegovih prela,sjećam se ljudi i običaja,sjećam se svoga...
dani-kule-jankovica-2017Dani Kule Jankovića 2017.
ISLAM GRČKI - U subotu i nedjelju, 22. i 23. srpnja 2017 u Kuli Stojana Jankovića u Islamu Grčkom održat...

Oluja

uskoro-izvjestaj-o-otetoj-i-unistenoj-imovinih-izbjeglih-srbaUskoro izvještaj o otetoj i uništenoj imovinih izbjeglih Srba
BEOGRAD - Izvještaj o otetoj i uništenoj imovinih izbjeglih Srba iz Hrvatske, BiH i Slovenije trebalo bi da bude završen u narednih mjesec dana, izjavio...
budimir-da-li-je-etnicko-ciscenje-obrazac-za-novi-svetski-poredak-u-21-vekuBudimir: "Da li je etničko čišćenјe obrazac za novi svetski poredak u 21 veku?"
BEOGRAD - U listu „Politika“ od 13. jula 2017. godine objavlјen je članak „Matis hvali hrvatsku „Oluju“, i kaže da je izmenila tok istorije. Džejms Matis...
veljun-1995-strazbur-2017Veljun 1995., Strazbur 2017.
ZAGREB - Iz Strasbourga je stigla još jedna nepovoljna nepravomoćna presuda Evropskog suda za ljudska prava za građane srpske nacionalnosti, i to u...

Politika

dragana-jeckov-vazno-nam-je-obrazovanje-na-srpskom-jeziku-i-cirilicnom-pismuDragana Jeckov: Važno nam je obrazovanje na srpskom jeziku i ćiriličnom pismu
ZAGREB - Dragana Jeckov, prva saborska zastupnica SDSS-a, koja je u utorak prisegnula pred Hrvatskim saborom, najavila je da će u fokusu njezina...
prof-dr-milorad-pupovac-novi-predsjednik-sdss-aProf.dr. Milorad Pupovac novi predsjednik SDSS-a
BOROVO SELO - Jednoglasnom odlukom Glavne Skupštine prof.dr. Milorad Pupovac novi je predsjednik Samostalne demokratske srpske stranke. Nakon punih...
dss-cilj-nam-je-da-srbi-u-hrvatskoj-ostanu-opstanu-i-razvijaju-seDSS: Cilj nam je da Srbi u Hrvatskoj ostanu, opstanu i razvijaju se
VUKOVAR - Rukovodstvo Demokratskog Saveza Srba (DSS) održalo je u utorak 27.06.2017. godine konferenciju za medije u Vukovaru povodom obilježavanja...