Petar Vlahovic In memoriam
Akademik Petar Vlahović (1927-2016), istraživač etničkih i etnoloških odlika RSK

Akademik Crnogorske akademije nauka prof. dr Petar Vlahović, preminuo je 3. jula 2016.

Rođen je na Vidovdan, 1927. godine u Slatini kod Brodareva (Srbija, blizu Crne Gore). Osnovnu školu završio je u Slatini, gimnaziju je pohađao najprije u Kolašinu, potom Beogradu i Vršcu, gdje je diplomirao. Studirao je etnologiju na Filozofskom fakultetu u Beogradu, doktorirao je 1958, kao prvi doktor etnologije poslije Drugog svjetskog rata u Srbiji; doktorska teza o Brodarevu i okolini.

Fakultet kineskog jezika za strance i specijalizaciju iz antropologije završio je na Pekinškom univerzitetu (1955–1957) kod profesora Pej Ven Džuna. Etnološki fakultet u Pekingu je u svojoj Etnološkoj enciklopediji (1987) Srbe prikazao prema njegovoj studiji “Narodi i etničke zajednice sveta” (1984).

Poslije Kine usavršavao se kod profesora Čeboksarova u Moskvi, kod Bože Škerlja u Ljubljani, a u Poljskoj u tri univerziotetska centra - Poznanj, Vroclav, Krakov, kao i Italiji.

Službovao je na Filozofskom fakultetu u Beogradu 42 godine, do 1992. Kao profesor gostovao je na univerzitetima u bivšoj Jugoslaviji, Poljskoj, Kini, bivšem SSSR-u.

Utemeljio je etničku i istorijsku antropologiju na Filozofskom fakultetu u Beogradu. Sarađivao je i uređivao brojne naučne časopise, edicije i studije.
Dobitnik je Vukova nagrade Kulturno-prosvjetne zajednice Srbije, Plaketa grada Beograda, Povelje Filozofskog fakulteta u Beogradu, Povelje Etnografskog instituta Srpske akademije nauka i umjetnosti, Povelje Hrvatskog antropološkog društva, Povelje Antropološkog društva Makedonije. Pored nekoliko domaćih odlikovanja, dobitnik je Ordena zasluga za poljsku kulturu (1985) u Poljskoj. Bio je predsjednik Komisije za naučne i umjetničke djelatnosti Crnogorske akademije nauka i umjetnosti.

Za vanrednog člana Crnogorske akademije nauka i umjetnosti izabran je 1988. a za redovnog člana 1993. godine.

U Crnogorskoj akademiji rukovodio je Odborom za etnologiju i Odborom za demografiju.

Autor je knjiga: Sandžačka vojska i bitka na Mojkovcu 1915 (1953); Brodarevo i njegova okolina (1968); Običaji, verovanja i praznoverice naroda Jugoslavije (1972); Život i običaji naroda Kine (1973); U vrtlogu života (1978); Narodi i etničke zajednice sveta (1984); Na životnim raskrsnicama (1987); Kultura ludowa w Serbii (Krakov 1991); Čovek u vremenu i prostoru (1996); Crna Gora na starim razglednicama (koautorstvo) (2007).
Objavio je i knjige: Pisci naše etnologije, Običaji, verovanja i praznoverice naroda Jugoslavije, U vrtlogu života - prilog etničkoj i istorijskoj antropologiji, Etnološki pregled Srbije i druge.

Kako je izjavio u nekoliko intervjua, za etnologiju, antropologiju i druge srodne naučne discipline opredijelio se po preporuci strica Mitra Vlahovića, svojevremeno asistenta akademika Jovana Cvijića, kao i sociologa sela Sretena Vukosavljevića, čestog gosta u kući Vlahovića.

Njegov stric Mitar Vlahović, Borivoj Drobnjaković, Sima Trojanović i Nikola Zega su osnivači Etnografskog muzeja.

Petar Vlahović je kao direktor Etnografskog instituta SANU, vodio objedinjeni projekat Etnologija srpskog naroda i Srbije.

Vlahović se posebno bavio pitanjem krvne osvete i ulogom žene u krvnoj osveti. Zatim, značajem Kosovske legende za usmenu srpsku i crnogorsku tradiciju, fenomenom guslara, pitanjem slave kod Srba.

U spomenici Etnografskog muzeja u Beogradu, podsjeća se da je rukovodio tom institucijom od 1978. do kraja 1982. godine. Vodio je projekat Etnološke odlike Đerdapskog Podunavlja 2, a rezultati su objavljeni u publikacijama Etnografskog instituta, Etnografskog muzeja i Odjeljenja za etnologiju Filozofskog fakulteta.

U to vrijeme pokrenut je i projekat Etnološko proučavanje iseljeništva iz Srbije, po zamisli dr Dušana Drljače.

STUDIJA O KRAJIŠKOJ ETNOLOGIJI

Poznati srpski etnolog Petar Vlahović je bio urednik i recenzent knjige Aleksandra Bačka “ Žegar poreklo stanovništva”, objavljene 2005, kao 29. knjiga Odjeljenja za etnologiju i antropologiju Filozofskog fakulteta u Beogradu, Biblioteka: Etnoantroploški problem – monografije.

Vlahovićeva studja “Etničke i etnološke odlike Republike Srpske Krajine", u monografiji “Republika Srpska Krajina”, Knin-Beograd 1996; iako obimom malen rad (oko 20 strana) je izuzetno vrijedan naučni rad o toj temi.

U uvodu navodi, zabrinjavajući podatak da “proučavanje narodnog života i običaja Srba u sjevezapadnim dijelovima Balkanskog poluostrva nije nikada sistematski i cjelovito vršena”. U zaključku piše: “Oblikovanje srpskog etničkog prostora predstavlja veoma značajnu i nezaobilaznu odrednicu u razvoju srpske ertničke zajednice u lokalnim i širim okvirima.

U tom tekstu su obrađena naselja i kuće, narodna nošnja, narodni običaji i vjerovanja, ženidba i udadba, pogrebni običaji, godišnji običaji, kao i neka vjerovanja i praznovjerice.
Šta Vi mislite o ovome? Podijelite ili komentarišite tekst! Pratite nas na Facebook-u i Twitteru!


Izneseni komentari su privatna mišljenja autora i ne održavaju stavove portala Banija Online. Banija Online zadržava pravo brisanja komentara sa neprikladnim sadržajem!