Ustaše odvode Srbe na Baniji Ustaše odvode Srbe na BanijiBEOGRAD - Nezavisna Država Hrvatska proglašena je 10. aprila 1941. godine nakon ulaska njemačkih okupacionih trupa u Zagreb. Tokom prve godine postojanja NDH počinjeni su najmasovniji zločini ustaša nad srpskim, jevrejskim i romskim civilima kao i drugima koji su bili protivnici ustaške ideologije. Prvi masovni zločini NDH i ustaškog pokreta otpočinju već u drugoj polovini aprila 1941. i traju do okončanja Drugog svjetskog rata.

Već krajem aprila desio se svirepi zločin u Gudovcu kod Bjelovara kada je ubijeno oko 200 osoba najviše srpske nacionalnosti. U crkvi Rođenja Presvete Bogorodice u Glini 29/30 jula i 3. avgusta 1941. godine počinjen je masovan zločin nad civilima koji su bili lažno dovedeni na pokatoličenje. Nepun mjesec dana poslije toga materijalni ostaci crkve su uklonjeni a na tom mjestu 1969. godine izrađen je Spomen dom sa izloženom muzejskom i arhivskom građom o srušenoj crkvi i počinjenim zločinima u njoj, kao i u glinskom kraju. U zločinačkoj akciji „Oluja“ porušila je Spomen obilјežje žrtvama genocida a Spomen dom preimenovan u „Hrvatski dom“. Tako su nestale i ploče s poimeničnim popisom 1.564 postradale žrtve u prolјeće i lјeto 1941. godine sa Banije i Korduna. Na spomen pločama bila su navedena i imena stradalih Srba Glinjana iz mjeseca maja 1941. godine. Poslije stravičnog zločina u Glini, a među brojnim zločinima hrvatskih ustaša počinjenim širom Banije izdvaja se zločin u Banskom Grabovcu od 24. do 27. jula 1941. godine kada je na najsvirepiji način ubijeno 1.200 Srba.

Na Velebitu locirane su 32 jame a izdvaja se Šaranova jama u kojima je za samo 132 dana, na najsirepiji način pobijeno i bačeno 40.123 nevinih žrtava, za koje se znade, a broj je daleko veći, što treba da se istražuje. Čvrsto smo opredijelјeni da se nastavi rad na dopunjavanju postojećeg imeničnog popisa pobijenih žrtava i da one budu eskumirane i na dostojno hrišćanski nači sahranjeni. Područje kompleksa ustaških logora Jadovno obuhvata bivšu kaznionicu u Gospiću sa pomoćnim objektima u okolini toga grada, dio planine Velebit, dio Velebitskog kanala i dio ostrva Paga sa priobalјem. Dr Đuro Zatezalo koji se bavio prikuplјanjem ovih podataka o zločinima registrovao je 121 bezdanu jamu i 216 mjesta masovnih stratišta – grobnica srpskog stanovništva na području Korduna, Banije i Like tokom postojanja NDH. Iako je registrovao 337 njihov broj je daleko veći, posebno ako se navedu brojna stratišta na području Hercegovine. Kada je Italija izvršila reokupaciju ovog područja zatvoren je logor Jadovno a preostali zatočenici prebačeni su u Jasenovac.

Hrvatska na razne načine pokušava da umanji broj žrtava u Jasenovcu pa se ta brojka uglavnom kreće oko 70.000. Pri tome se zaboravlјa da je još 1964. godine Komisija sudskih antropologa koja je iskopovala masovne grobnice u Jasenovcu i na Donjoj Gradini, utvrdila da je u tom ustaškom logoru smrti (ili kompleksu logora) ubijeno više od 700.000 Srba, oko 80.000 Roma i više od 23.000 Jevreja. Ovaj broj je sigurno i veći jer se nikada neće saznati koliko je onih koji su bačeni u Savu a neki od obdukcionih nalaza leševa i sada se čuvaju na Institutu za sudsku medicinu u Beogradu. Nјemački, italijanski i drugi strani izvori slažu se sa ovim statističkim podacima. Prema tome broj od preko 700.000 pobijenih Srba treba da ostane u literaturi i medijima, sve dok ga neko ne ispravi na osnovu novih naučnih istarživanja i validnih činjenica.

Tragična drama srpskog naroda Hercegovine, započeta stvaranjem „Nezavisne Države Hrvatske” (aprila 1941. godine), učinila je ovu krševitu pokrajinu arenom najgnusnijih zločina koje je zapamtila svjetska istorija, ali i kolijevkom prvog masovnog ustanka protiv fašističke tiranije u poroblјenoj Evropi.Ono što su divlјe ustaške horde Hrvata i muslimana počinile u prolјećnim i lјetnim pokolјima hercegovačkih Srba 1941. godine prevazilazi maštu i bestijalnost najsvirepijih zločina koje je istorija zapamtila. Muškarci, žene, djeca i starci ubijani su na najgrozniji način: spalјivanjem na kućnom ognjištu, udaranjem malјevima i polugama, davlјenjem žicom i konopima, bacanjem u mračne ponore i brze hercegovačke rijeke. Tokom rata 1941-1945. u Hercegovini je od ustaša, Nijemaca i Italijana ubijeno i bačeno u jame, rijeke i ponore preko 12.000 Srba. Do sada je evidentirano 108 masovnih stratišta sa oko 7.000 žrtava.

Srbi – pravoslavci, Banije i Korduna, Slavonije i Potkozarja doživješe u svojim bogomolјama: golgotu, stravu i užas. Težina ove nečasne prošlosti se multiplicira i time što je ranija komunistička politička elita pola vijeka generalno prikrivala zločine nad pripadnicima srpskog naroda, a izrazito i naglašeno masovne zločine u bogomolјama, a sadašnja Republika Hrvatska je pod geslom domovinskog rata ostatke srpskog naroda protjerala iz njihovih kuća i zavičaja. Hrvatska se niti jednim gestom ne ograđuje i ne osuđuje svekolika zločinstva, pa ni ona masovna, izvršena u Srpskim pravoslavnim crkvama i seoskim bunarima.

Da bi sačuvali gole živote nakon uspostave Nezavisne države Hrvatske na ovom području 27. jula 1941. godine podignut je ustanak. Ovaj dan od završetka Drugog svjetskog rata obilјežavao se kao Dan ustanka naroda Hrvatske protiv fašizma i nacizma i slavio zajedno sa Danom ustanka naroda Bosne i Hercegovine. Potom je datum promjenjen i Dan antifašističke borbe u Hrvatskoj postao je 22. jun 1941. kada je formiran Sisački partizanski odred. Ovo je bio samo početak potiskivanja istine o učešću Srba i njihovoj ulozi za vrijeme Narodnooslobodilačke borbe. Godinama smo svjedoci ustaškog divlјanja prilikom obilјežavanja ovog datuma ali vidimo da su do sada u tome imali i podršku države. Ovaj ustanak nije bio ustanak ni komunista ni četnika, kako ga članovi Autohtone HSP i njihovi simpatizeri predstavlјaju nego pobuna srpskog naroda da sačuva fizički opstanak od ustaškog pogroma.

Istina se ne može sakriti. To je hipoteka i opasna pratilјa za sva vremena, tim prije što se niko zvanično nije ogradio i osudio takve masovne zločine, koji su se oformili u sistem. Zato je prilika da se ove godine kada obilјežavamo 75-godišnjicu od tog genocida posjetimo o osudimo te zločine i reviziju istorije koja opravdava tu ideologiju.

Milojko Budimir, prof.

Šta Vi mislite o ovome? Podijelite ili komentarišite tekst! Pratite nas na Facebook-u i Twitteru!


Izneseni komentari su privatna mišljenja autora i ne održavaju stavove portala Banija Online. Banija Online zadržava pravo brisanja komentara sa neprikladnim sadržajem!