Sava-Mrkalj.jpg BEĆ - Na fasadi pravoslavnog hrama Svetog Save koji se nalazi u trećem okrugu u Beču krajem novembra je otkrivena spomen ploča u čast poznatog srpskog lingviste porijeklom sa Korduna Save Mrkalja ( 1783.–1833., Beč), inače jezičnog preteče daleko poznatijeg Vuka Stefanovića Karadžića. Inicijativa za ovo je potekla još na međunarodnom slavističkom simpoziju „Na počecima srpske filologije, Sava Mrkalj 1810.-2010.“ održanom u novembru 2010. u Beču u organizaciji Odsjeka za slavistiku Univerziteta u Beču.

Na svečanom otvaranju spomen-ploče prisutne je u ime domaćina pozdravio prof. Srđan Mijalković, predsjednik bečke Prosvjete. On je podsjetio na književni opus Save Mrkalja istaknuvši najvažnije Mrkaljevo djelo „Salo debelog jera libo azbukoprotres“. Tu se Mrkalj zalagao za reformu srpskog jezika i pravopisa što je bila prekretnica i temelj u stvaranju modernog srpskog jezika. Po odobrenju bečkog Magistrata (gradske uprave), ova spomen ploča ušla je na popis spomenika grada Beča i bit će je moguće razgledati kao i sam hram Svetog Save u turističkim obilascima grada „Na lijepom plavom Dunavu“.

Sava Mrkalj ploca Realizaciju ove ideje preuzeli su slavisti i profesori sa bečkog i beogradskog univerziteta Gordana Ilić Marković i Dušan Ivanić. Profesorica Marković napisala je i tekst na spomen ploči. Realizaciju i financiranje projekta pomogli su Srpsko književno društvo, Srpska akademija nauka i umetnosti, Ministarstvo za kulturu Republike Srbije kao i odbor i članovi Srpskog prosvjetno kulturnog društva Prosvjeta iz Beča. Umjetničko rješenje spomen ploče napravila je Ljubica Mrkalj, slikarica i umjetnica iz Pariza i jedini zvanični potomak Save Mrkalja odnosno Mrkaljevog brata. Ploču je napravio akademski kipar iz Beograda Ljubiša Mančić, a izlivena je u umjetničkoj livnici Kuzmanović također iz Beograda.
Svojom ortografskom reformom Mrkalj je postavio temelj za daljnji rad, a u svom glavnom djelu objavljenom u Budimu 1810. zalaže se i navodi: „Piši kao što govoriš“. O životu, djelu i radu Save Mrkalja opširnije je govorio prof. Miloš Okuka naglasivši da je i sam Vuk Karadžić 1814. u svojoj „Pismenici“ prihvatio Mrkaljevo ortografsko rješenje riječima da „ne može druge azbuke upotrijebiti nego Mrkaljevu, jerbo za serpski jezik lakša i čistija ne može biti od ove“ i time iskazuje svoju opredjeljenost za Mrkaljevo rješenje.

Prisutnima se obratio i sveštenik Krstan Knežević, zamjenik vladike austrijsko-švicarskog Andreja, ističući da je Mrkalj bio i monah, da je umro u Beču te je logično da se spomen ploča i postavi na bečki pravoslavni hram Svetog Save.

Nakon otkrivanja ploče svečanost je nastavljena u prostorijama ambasade Republike Srbije, a organizirao ju je ambasador Pero Janković.

INICIJATIVA DA SE ŠKOLA IMENUJE PO MRKALJU

Srbi izbjegli iz Hrvatske, ponajviše sa Korduna, koji sada većinom žive u Busijama kod Batajnice u općini Zemun, ali i oni sada nastanjeni širom svijeta dali su prijedlog srpskom Ministarstvu prosvjete, nauke i tehnološkog razvoja i beogradskom gradonačelniku da se buduća osnovna škola koja se planira graditi u Busijama nazove upravo po Savi Mrkalju.

– U želji da sačuvamo bar delić identiteta prostora sa kojih potičemo, kao i da iz zaborava povratimo srpske velikane sa kojima delimo zajedničko poreklo, a imajući u vidu da naselje Busije kraj Beograda čine stanovnici proterani sa prostora bivše Jugoslavije, kao i da se u tome naselju svake godine rađa dece za više od jednog razreda, predlažemo da buduća osnovna škola u Busijama, opština Zemun, koja je u planu za izgradnju, dobije ime po Savi Mrkalju – stoji u prijedlogu koji potpisuje Svetozar Dančuo, diplomirani politolog i bivši novinar dopisništva zagrebačkog Večernjeg lista iz Karlovca, također rođen na Kordunu.

Srpski filolog, književnik, filozof i učitelj (selo Sjeničak, Kordun 1783. – Beč 1833.) založio se za fonetski pravopis i načelo „piši kao što govoriš“ i „za jedan glas samo jedan znak“ kao i zato da narodni jezik postane književni, piše Dančuo u svom prijedlogu. Stvaranje novog ćiriličnog pisma, piše dalje predlagač, Mrkalj je obavio tako što je iz dotadašnje azbuke od 44 slova-znaka izbacio sve one znakove koji u narodnom jeziku nisu imali svoje glasove, podloge čime je stvorio fonetsko ćirilično pismo, jedinstveno u svetu. Mrkaljevu azbuku, gotovo jednaku današnjoj, Vuk Stefanović Karadžić je kasnije tehnički usavršio i primenio…

U opširnijem prijedlogu još stoji: Vođeni rečima Vuka Stefanovića Karadžića, a imajući u vidu da je i poslednja škola koja je nosila ime po Savi Mrkalju u njegovom rodnom mestu Sjeničaku pokraj Karlovca u poslednjem ratu uništena, njeni đaci proterani, kao i da nijedna škola ili ustanova kulture u Srbiji ne nosi njegovo ime, smatramo da bi bilo lepo i za srpsku kulturu, obrazovanje i vaspitanje mladih generacija korisno i srpskom narodu na ponos da buduća osnovna škola u naselju Busije „ne može drugo ime dobiti nego po imenu Save Mrkalja“.

Prijedlog je poslan u avgustu ove godine i krajem septembra je iz kancelarije gradonačelnika Siniše Malog stigao odgovor da, kada škola bude izgrađena, takav prijedlog treba uputiti Komisiji za izbor imena dečjih vrtića i osnovnih škola na području grada Beograda. Kordunaši i Sjeničarci koji sada žive širom svijeta tražit će i dozvolu gornjokarlovačkog vladike Gerasima da se slična spomen ploča postavi i na nedavno obnovljenu crkvu u Sjeničaku kao i na manastir u Banatu u kojem je Mrkalj boravio kao monah.
Šta Vi mislite o ovome? Podijelite ili komentarišite tekst! Pratite nas na Facebook-u i Twitteru!

Banija

privremena-obustava-prometa-na-granicnom-prelazu-dvor-novi-gradPrivremena obustava prometa na graničnom prelazu Dvor - Novi Grad
DVOR NA UNI - U utorak, 27. juna od 9 do 13 sati, zbog ispitivanja stupnja nosivosti mosta na rijeci Uni privremeno će biti obustavljen promet preko...
u-sumi-brezovica-obiljezen-dan-antifasisticke-borbe-u-hrvatskojU šumi Brezovica obilježen Dan antifašističke borbe u Hrvatskoj
SISAK - U šumi Brezovica pokraj Siska, kod spomenika Prvom partizanskom odredu, obilježen je 22. lipnja, Dan antifašističke borbe u Hrvatskoj, u spomen na...
vijece-srpske-nacionalne-manjine-grada-petrinje-dobilo-nove-prostorijeVijeće srpske nacionalne manjine Grada Petrinje dobilo nove prostorije
PETRINJA - U prostoru Udruženja obrtnika Petrinja, Glina, Topusko otvorene su nove prostorije Vijeća srpske nacionalne manjine Grada Petrinje.Što će im...
humani-gest-protojereja-sase-umicevicaHumani gest protojereja Saše Umićevića
PETRINJA - Bez betonskog opsega, samo u iskopanu jamu, na rubnom dijelu parcela sv. Nikole na središnjem groblju u Petrinji, juče u podne pokopana je...

Društvo

kordunas-medju-tulipanima-slobo-ja“Kordunaš među tulipanima”: Slobo & ja
Evo prođe devet godina kako Vožda nema među živima. Ne mogu reći da sam od onih što su mu sliku držali u...
dalmatinska-bukovica-pakleni-trougao-radja-buntovnikeDalmatinska Bukovica: Pakleni trougao rađa buntovnike
Dalmatinska Bukovica se nalazi u sjevernoj Dalmaciji, u trouglu između Knina, Benkovca i Obrovca. O tome...
devastirano-groblje-u-lisicinamaDevastirano groblje u Lisičinama
VOĆIN - Zbog nezakonite sječe stabala, pravoslavno groblje u Lisičinama, selu na području općine Voćin,...

Novosti

pupovac-od-drzave-ocekujemo-da-ukloni-ustaski-pozdravPupovac: Od države očekujemo da ukloni ustaški pozdrav
JADOVNO - U organizaciji Srpskog narodnog vijeća, Koordinacije židovskih općina RH, Eparhije...
u-hrvatskoj-cveta-trgovina-suvenirima-iz-doba-ndhU Hrvatskoj cveta trgovina suvenirima iz doba NDH
ZAGREB - Posle više od cele nedelje licitiranja, konačna cena koju je na jednom popularnom servisu za...
plenkovic-nije-tacno-da-je-vlada-odlucila-da-ploca-ostaje-u-jasenovcuPlenković: Nije tačno da je vlada odlučila da ploča ostaje u Jasenovcu
ZAGREB - Premijer Andrej Plenković demantovao je pisanje hrvatskih medija da sporna spomen-ploča sa...

Kontakt broj udruženja

061 64 70 422
svaki dan od 09 do 21 h

Pretraga sajta

Kultura

veljko-ostojic-od-une-do-drineVeljko Ostojić: Od Une do Drine
Od Une do Drineima jedna zemljamome srcu dragaRepublika Srpska joj je imeTu žive naša braćanaš Mile...
odrzano-deseto-jubilarno-banijsko-vece-u-beograduOdržano Deseto jubilarno Banijsko veče u Beogradu
BEOGRAD - Zavičajno udruženje Banijaca, potomaka i prijatelja Banije, u petak 16. juna 2017. godine u...
kordunas-medju-tulipanima-kratki-espresso“Kordunaš među tulipanima”: Kratki espresso
Ne kaže se bez razloga da život čine sitnice. To su te neke male stvari, rituali, dnevne navike… Mnogi...
u-banjaluci-predstavljena-knjiga-hronika-prognanih-krajisnika-4U Banjaluci predstavljena knjiga "Hronika prognanih Krajišnika 4"
BANJALUKA - U Akademiji nauka i umjetnosti Republike Srpske u Banjaluci je predstavljena...

Oluja

price-iz-izbjeglistva-popis-imovinePriče iz izbjeglištva: Popis imovine
Čitam ovih dana, spominju opet popis imovine. Sjetih se prvog popisa imovine s početka one prve izbjegličke jeseni. Tiskamo se u redovima, stavljamo na...
price-iz-oluje-putni-nalogPriče iz Oluje: Putni nalog
Treći “olujni” dan je na izmaku. Poslijepodne je prividno mirnije. Polako se spušta veče. Ponovo se čuje razmjena vatre. Tamo iz pravca Turnja uz izrazito...
medju-identifikovanim-srbima-i-branko-stojcevic-i-petar-krnjajicMeđu identifikovanim Srbima i Branko Stojčević i Petar Krnjajić
BEOGRAD - Na Zavodu za sudsku medicinu i kriminalistiku Medicinskog fakulteta u Zagrebu identifikovani su posmrtni ostaci 14 lica srpske nacionalnosti,...

Politika

gradonacelnik-dalibor-biscan-27-o-prvim-potezima-i-planovima-u-hrvatskoj-kostajniciGradonačelnik Dalibor Bišćan (27) o prvim potezima i planovima u Hrvatskoj Kostajnici
HRVATSKA KOSTAJNICA - 27-godišnji Dalibor Bišćan (HDZ), novi je gradonačelnik Hrvatske Kostajnice. Uvjerljivo je u prvom krugu izbora pobijedio...
orkanova-lista-novi-pritisci-na-predstavnike-srbaOrkanova lista: Novi pritisci na predstavnike Srba
SISAK - Desničarska struja u Sisačko-moslavačkoj županiji ponovno nije zadovoljna izborom dožupana iz srpskih redova. Pored bivšeg dožupana Bogdana...
nakon-drugog-kruga-lokalnih-izbora-optimizam-zavladao-u-kninuNakon drugog kruga lokalnih izbora optimizam zavladao u Kninu
KNIN - U drugom krugu lokalnih izbora nezavisni kandidat Marko Jelić ubjedljivo je porazio kandidatkinju HDZ-a za...