potpisivanje mirovnog sporazuma u parizu 14 BEOGRAD - Račun bosanskog rata nije se mogao izmiriti bez Republike Srpske Krajine. Bolje rečeno, ceh mirovnog sporazuma u BiH morala je platiti kninska republika. Trgovina u trouglu Milošević–Tuđman–Karadžić, cenkanje krvlju, naftom, srpstvom i kvadratnim kilometrima, mogla se potkusuriti jedino totalnom propašću RS Krajine. A da bi cela operacija izgledala kao svršen čin, kao nešto što se nije moglo desiti na drugi način, prethodno je morala stradati i bosanska, tzv. Visoka Krajina (područja Drvara, Grahova, Petrovca i Glamoča) kako bi Knin bio stisnut i s leđa, u smrtna klešta, a teritorija Republike Srpske približila se zadatom komadu prostora BiH od 49 odsto.

Tajming ratne završnice utanačili su Amerikanci. Bil Klinton je želeo drugi mandat, odnosno pobedu na predsedničkim izborima 1996. godine. A izuzetno bitan faktor predsedničkog okršaja jesu preliminarni izbori u državi Nju Hempšir, koji se održavaju godinu dana ranije. Po pravilu, spoljna politika ne može dobiti izbore, ali ona je najbolji način da se oni izgube. A Klinton nije hteo da rizikuje. Bosanski rat morao je biti dokrajčen odnosno uklonjen s naslovnih strana.

Takav posao nije se mogao obaviti bez moćnog saradnika na terenu, pa makar se on zvao i Slobodan Milošević. Lord Dejvid Oven, u svojoj knjizi „Balkanska odiseja”, portretišući Miloševića kaže: „Dobro poznaje Ameriku i znalački će pričati o demokratskoj i republikanskoj politici i promenljivom značaju preliminarnih izbora u Nju Hempširu.”

Dotični Oven, početkom 1995, čekajući na atinskom aerodromu Miloševićev avion koji će ga prebaciti za Beograd, sreo se sa putnicima koji su tim istim avionom stigli iz Beograda. Bili su to Milan Milutinović, tadašnji jugoslovenski ambasador u Grčkoj, i niko drugi do šef Klintonove Demokratske stranke za Nju Hempšir Kris Spajro, koji se vraćao sa ćaskanja s Miloševićem. U razgovoru, Spajro se poverio Ovenu da je Klinton dao instrukciju po kojoj „poslednja stvar koju žele jeste da Bosna postane problem u kampanji u Nju Hempširu” i da je naredio da se sve završi do početka te kampanje.

Izolovan od Beograda i sveta, Karadžić je svoju kanilu za disanje pronašao u liku Franje Tuđmana. Kada je Vojska Republike Srpske ćutke odgledala prvomajsku, zapadnoslavonsku srpsku dramu s druge strane Save, Oven se dosetio jedne ranije epizode: „Tada sam se setio Tuđmanovog oduševljenja od nekoliko meseci ranije kada mi je pričao o Karadžićevoj privatnoj mapi koju je predložio njegovoj (hrvatskoj) vladi, a koja je velike delove Krajine davala Hrvatskoj.” Koje Krajine – Kninske ili Visoke? Po kasnijem razvoju događaja, jasno je: na meniju su bile obe Krajine.

U oktobru 1994, neposredno pred početak vojnih operacija koje će potvrditi osnovanost ovih tvrdnji, bivši ministar spoljnih poslova Hrvatske Zdravko Mršić izjavljuje da Pale predlažu novu podelu BiH u kojoj, „neočekivano”, nude veliku teritoriju između Une i Vrbasa „kako bi se oko UNPA zone (SAO Krajine, op. a.) stvorio zaštitni pojas”.

Hrvoje Šarinić, specijalni Tuđmanov emisar za dogovore s Miloševićem, u svojoj knjizi „Svi moji tajni pregovori sa Slobodanom Miloševićem”, navodi da mu je Milošević, 12. decembra 1994. u Beogradu, rekao: „Slažem se da se enklave na istoku (Srebrenica i Žepa) pripoje Srbima, a da kompenzacija bude na zapadu.”

Demonska formula izlaska iz ratne igrarije bila je projektovana linija Livno–Bihać. Operacija je počela 24. oktobra 1994. godine. Muslimanska vojska iz bihaćke enklave provaljuje prema Grahovu i Petrovcu, a istovremeno muslimanske i snage HVO napadaju Kupres. Muslimanskim izlivanjem iz Bihaća izazvana je masivna srpska kontraofanziva.

A Kupres, „pupak Bosne”, pao je u hrvatske ruke 3. novembra. Tako je obezbeđen bok puzećoj okupaciji iz pravca Livna.

Na dan SFRJ, 29. novembra, taman kad je zaustavljen srpski ulazak u Bihać, gde je angažovana glavnina srpskih snaga iz zapadne Bosne, sledi udar s drugog kraja pomenute projektovane linije.
Hrvoje Šarinić piše da mu je Milošević, 12. decembra 1994. u Beogradu, rekao: „Slažem se da se enklave na istoku (Srebrenica i Žepa) pripoje Srbima, a da kompenzacija bude na zapadu.”

Regularna hrvatska vojska (elitne brigade: splitska i varaždinska), u sadejstvu sa HVO, počinje ofanzivu iz Livanjskog polja prema Glamoču, Grahovu i Dinari, odnosno Kninu. Ova akcija za koju je hrvatska šifra bila „Zima ’94”, trajala je do 24. decembra. Već početkom decembra Hrvati su okupirali desetak srpskih sela u Livanjskom polju, četiri hiljade Srba je izbeglo, a hrvatska vojska napredovala je na sva tri pravca. Srpski otpor bio je sporadičan.

Hod livanjskog nadiranja morao je biti bešuman i smrtonosan. Hrvati, dogovorno i namerno, prave polugodišnju pauzu čekajući i utvrđujući se. Zašto su Hrvati stali pred najslabijom tačkom srpske odbrane koju je, s bosanske strane, štitio slabašni Drugi krajiški korpus (ono što nije bilo na bihaćkom frontu), a na Dinari, s kninske strane, jedna seoska četa? O tim razlozima govori hrvatski general Ante Gotovina, komandant ove „bojišnice”, u svojoj knjizi „Napadajni bojevi i operacije HV i HVO”:

„Planiranje bojnih aktivnosti na Dinari počelo je sredinom studenog 1994. Pri izradi planova za napadaj moralo se voditi računa o nekoliko osjetljivih pitanja: angažiranje u to vrijeme na teritoriji Republike BiH (odnosno hrvatske Herceg Bosne), na tom prostoru, moralo je biti pod najvišim stupnjem tajnosti, a započinjanje napadajnih djelovanja na Dinari, uza samu državnu granicu, vezano je s rizikom, kako će na to reagirati pobunjeni Srbi u RH, hoće li se i dalje pridržavati Zagrebačkog sporazuma itd. U tom je trenutku naš interes je bio pridržavanje tog sporazuma.”

Dan posle početka livanjske ofanzive, 30. novembra, hrvatski ministar odbrane Gojko Šušak potpisuje u Pentagonu Memorandum o vojnoj saradnji Hrvatske i SAD koji, s američke strane, parafira ministar odbrane Vilijam Peri. Tuđmanu je od tada preostalo samo da sledi „upute”. Tako preparirani, Hrvati čak prihvataju dve izmene ekonomskog sporazuma s Krajinom, koje je tražilo kninsko vođstvo!

Vojne planove i obuku hrvatske vojske Amerikanci usmeravaju i kontrolišu i preko svoje paravojne agencije MPRI. Eksperti CIA stižu na Brač odakle bespilotnim letelicama izviđaju srpske položaje u Krajini i jugozapadnoj Bosni. Na kraju, američki bombarderi iz baze Avijano započinju „hrvatski' napad na Krajinu, 4. avgusta.

Slobodan Milošević bio je tada, u vreme velike bihaćke krize, sa svih, zapadnih i istočnih, strana proglašen za spasitelja, odnosno: „nezaobilaznog partnera” (Alen Žipe), „jedinu nadu” (ANSA), „veoma korisnog” i onog koji je „na pravoj strani” (Andrej Kozirjev), „čovek od koristi” (Fon Štulpnagl).

Sredinom januara 1995. Bil Klinton prima u audijenciju dvojicu Miloševićevih intimusa, Bogoljuba Karića i Dušana Mitevića. Hrvat najbliži Miloševiću, Tuđmanov ambasador u Beogradu Zvonimir Marković, u intervjuu „Slobodnoj Dalmaciji”, krajem decembra 1994, osuđuje hrvatske medije zato što satanizuju Miloševića. „Satanizacijom Miloševića samo gubimo vrijeme, jer time ne dobijamo pravu sliku o njemu”, kaže Marković uz napomenu da Milošević nije „statičan političar”, jer njegova politika „stalno teče”.

Nepoverljive Hrvate umiruje Oven: „Ključ rešenja u BiH jeste crta Livno–Bihać, što izolira Knin. Stoga predlažem da im sada date zraka (nafte) s obzirom na to da ćete ih na taj način izolirati izvana, a ne iznutra”, a razgaljuje Milošević: „Sve ćete na kraju da dobijete, ali previše vam se žuri” (oba citata prema Šariniću).

Tako je kreiran finalni čin farse, ono što je i posle dve decenije žuta mrlja u očima srpske javnosti: dok su sve cevi kninske odbrane bile uperene ka zapadu, prema srednjem Jadranu, likvidator je stigao sa suprotne strane – s leđa.
Šta Vi mislite o ovome? Podijelite ili komentarišite tekst! Pratite nas na Facebook-u i Twitteru!


Izneseni komentari su privatna mišljenja autora i ne održavaju stavove portala Banija Online. Banija Online zadržava pravo brisanja komentara sa neprikladnim sadržajem!

Banija

po-noci-vozio-bez-svjetala-pod-utjecajem-alkohola-od-2-33-promilaPo noći vozio bez svjetala pod utjecajem alkohola od 2,33 promila
GLINA - Tijekom protekla 24 sata na području Policijske uprave sisačko-moslavačke zabilježeno je sedam kaznenih djela, od kojih su pet djela počinili...
sluzeno-blagodarenje-za-narod-slabinjskiSluženo Blagodarenje za narod slabinjski
SLABINJA - U crkvi Sv.Petka u Slabinji, Blagodarenje za narod Slabinjski služio je Gosp. Dalibor Tanasić Protojerej Kostajničko-Dubičke parohije....
traktor-sesticima-iz-komogovineTraktor Šestićima iz Komogovine
KOMOGOVINA - Početkom septembra humanitarna organizacija Srbi za Srbe isporučila je polovni traktor Torpedo Adriatik 4506A u vrednosti od 3.500 € za...
banijci-ni-u-australiji-ne-zaboravljaju-rodni-krajBanijci ni u Australiji ne zaboravljaju rodni kraj
SIDNEJ - Banijci Sidneja i njihovi prijatelji okupili su se prošlog vikenda u sali Crkve Svetog Nikole u Blektaunu na tradicionalnom humanitarnom...

Društvo

na-izvoru-rijeke-kosovciceNa izvoru rijeke Kosovčice
Biskupija je jedna od četiriju dalmatinskih općina s većinskim srpskim stanovništvom: do posljednjeg...
odlazak-u-osamdesetojOdlazak u osamdesetoj
PERUŠIĆ - Ako se zateknete u srcu Like, Perušić ćete lako pronaći, Kosinj nešto teže, selo Zabarje vrlo...
obnova-kaznenog-postupkaObnova kaznenog postupka
Nedavno sam slučajno saznao da protiv mene postoji međunarodna tjeralica, koju je izdao Interpol Zagreb,...

Novosti

strah-u-vodotecuStrah u Vodoteču
VODOTEČ - Selo Vodoteč u Ličko-senjskoj županiji, sedam kilometara udaljeno od Brinja, krasio je...
kapetan-dragan-montiran-proces-iz-sovinistickih-pobudaKapetan Dragan: Montiran proces iz šovinističkih pobuda
SPLIT - Dragan Vasiljković, poznatiji kao kapetan Dragan, jutros je u Splitu izneo svoju odbranu na...
septembarski-talas-sudjenja-srbima-u-hrvatskoj-za-ratne-zlocineSeptembarski talas suđenja Srbima u Hrvatskoj za ratne zločine
BEOGRAD - Poslije godišnjih odmora u Hrvatskoj je krenuo novi talas suđenja Srbima i pripadnicima bivše...

Kultura

oluja-razvejala-bacuske-tamburase"Oluja" razvejala bačuške tamburaše
Sve bačuške tamburaše, članove nekad čuvenog orkestra, ratni vihor je rasuo u daljini, a svake godine se...
18-31-krajiski-likovni-salon-od-13-oktobra18 (31) Krajiški likovni salon od 13. oktobra
Krajiški likovni salon biće otvoren 13. oktobra 2017. u Galeriji Muzeja želјeznica Srbije (Nemanjina 6,...
udruzenje-krajiskih-srba-u-cikagu-obelezilo-jubilej-foto-videoUdruženјe krajiških Srba u Čikagu obeležilo jubilej (Foto / Video)
ČIKAGO - Krajišnici poreklom sa Korduna, Banije, Slavonije, Dalmacije, Like, Bosanske Krajine i drugih...
odrzan-84-vukov-saborOdržan 84. Vukov sabor
LOZNICA - U Tršiću je u nedjelju održana završna svečanost 84. Vukovog sabora, a tom prilikom...

Oluja

franjo-hvala-ti-sto-si-nas-proterao-tekst-zrtve-oluje-koji-tera-na-razmisljanje"Franjo, hvala ti što si nas proterao": Tekst žrtve "Oluje" koji tera na razmišljanje
„Da smo ostali dolje, neko bi možda uspio kao i ovdje, ali većina nas bi se oslanjala na roditeljske veze za zaposlenje, ostali na roditeljskim...
svjedocenja-prezivjelih-iz-grubora-gosica-i-varivodaSvjedočenja preživjelih iz Grubora, Gošića i Varivoda
Zločin u Gruborima dogodio se 25. avgusta 1995. i o njemu su poznati brojni fakti. Pokojni Božo Knežević snimio je sjajan dokumentarac “Oluja...
bogdan-rkman-pravo-na-tugovanjeBogdan Rkman: Pravo na tugovanje
Kako ocjenjujete ovogodišnje obilježavanje godišnjice Oluje?Da je bilo mirnije, jeste. Da je incidenata bilo, jeste. Ove godine u Kninu ritualno nije...

Politika

dss-napad-na-bjelajca-pokazuje-u-kakvim-uslovima-zivi-vecina-pripadnika-srpske-zajedniceDSS: Napad na Bjelajca pokazuje u kakvim uslovima živi većina pripadnika srpske zajednice
ZAGREB - Demokratski savez Srba  danas je najoštrije osudio napad na svog stranačkog kolegu - zamjenika župana Sisačko-moslavačke županije iz reda...
sdss-osudio-pokusaj-fizickog-napada-vijecnika-hsp-a-na-zamjenika-zupana-bjelajcaSDSS osudio pokušaj fizičkog napada vijećnika HSP-a na zamjenika župana Bjelajca
SISAK - Predsjednik Izvršnog odbora SDSS-a Boro Rkman, vijećnica županijske Skupštine Sisačko-moslavačke županije Mirjana Oluić-Voloder i vijećnik Branko...
pupovac-se-nada-hitnom-sastanku-sa-srpskim-drzavnim-vrhomPupovac se nada hitnom sastanku sa srpskim državnim vrhom
ZAGREB - Predsednik Srpskog nacionalnog veća Milorad Pupovac izjavio je da se nada hitnom razgovoru sa srpskim državnim vrhom, na kojem bi se razmatrali...