Sokoli nastavljaju dalje svoj rad

Kad je došlo do obnove višestranačja početkom devedesetih godina 20 veka sokoli su prešli iz ilegalnog rada pod vlašću SFRJ u legalnost. U tadašnjoj Bosni i Hercegovini obnovljen je rad Srpskog sokola 1991. U Beogradu obnovljen je Savez Sokola 1992. Našli su se usled rata nastalog razbijanjem Jugoslavije. Nisu klonuli, nego su nastavili svoj pregalački rad. Pomagali su stanovništvu koliko su mogli. Uprkos plimi šovinizma nastojali su da sarađuju sa ostalim slovenskim narodima, smatrajući da tako najbolje služe svom narodu. Savez Sokola se učlanio u obnovljeni Svetski sokolski savez u Pragu. Na skupštini ujedinjenja Saveza srpskih sokola 15 septembra 2009 godine u parohijskom domu Hrama sv. Save u Beogradu usvojen je naziv Savez srpski soko. Održan je slet ispred Hrama sv. Save sa blagoslovom patrijarha Irineja i pod pokroviteljstvom prestolonaslednika Aleksandra. Drugi slet održan je u Nišu. Savez srpskih soko je deluje pod pokroviteljstvom prestolonaslednika Aleksandra. (1) Savez srpski soko deluje na teritorijama svih srpskih zemalja (Srbija, Republika Srpska i Crna Gora). Pored njih radi Sokolski savez Srbije na teritoriji Srbije, a u Republici Srpskoj deluje Srpski soko Republike Srpske. Kao deo svojih aktivnosti Sokoli su priredili sletove i svečane akademije u Narodnom pozorištu u Beogradu. Izdaju obnovljeni časopis Oko sokolovo i radove o istoriji sokolskog pokreta.

Vidovdanski sletovi obnovljeni su u poslednjoj deceniji kroz Vidovdanske sportske dane. Održavani su pod pokroviteljstvom MSP i Uprave za saradnju sa dijasporom i Srbima u regionu. Vidovdanski sportski dani održani su 27.6.2024. na području Rume, Vrdnika i Jaska. Učestvovali su članovi borilačkih klubova iz Srbije i Srpske : Kalist, Petors, Kangal, Arhangel, Ruma, Deveta četa sa Pala i takmičari iz kluba „Goran Ostojić” koji je bio organizator. Sokole je predstavljao starešina Saveza srpskih sokola Jevđa Jevđević a učestvovali su sokoli iz Ćuprije, Inđije, Sremske Mitrovice i Rekovca. Prikazani su kik-boks i savate, a održana je trka od Vrdnika do Jaska i nazad. Učesnici sportskih dana slikali su se ispred Sremske Ravanice. Dejan Gavrilović, predsednik Sportskog udruženja „Goran Ostojić” istakao je da je cilj da se „okupljanja kod Sremske Ravanice omasove i nastave u duhu sokolskih temelja, koje je postavio dr Laza Popović”.(2)

Vidovdanski sportski dani priređeni su juna-jula 2025. Učesnik Vladan Vukašinović istakao je na Fejsbruku 25 jula 2025. da je „20 jula, mitropolit sremski Vasilije osveštao spomen ploču posvećenu dr. Lazi Popoviću i 120-godišnjici sokolskih sletova (od 1905), kao i zastave Sokolske župe Beograd i Sokolske sekcije DIF. Zastave koje su bile dar Pokrovitelja Srpskog Sokola prestolonaslednika Aleksandra, predao je starešina saveza Srpski Soko i Župe Beograd brat Jevđa Jevđević profesorima fakulteta sporta i fizičkog vaspitanja Univerziteta u Beogradu, prof. dr Dejanu Gavriloviću i prof. dr Vladimiru Miletiću za Sokolsku sekciju fakulteta. Ovom prilikom održano je predavanje na temu Soko i doprinos dr Laze Popovića sokolstvu, uručene su povelje pojedincima, a posle osveštenja i sokolske aktivnosti u banji Vrdnik”. (3) Osvećenju su prisustvovali sportisti Karate kluba Zvečan sa Kosova i Metohije, studenti Fakulteta sporta i fizičkog vaspitanja Univerziteta u Beogradu, kadeti Vojne akademije, članovi borilačkih klubova Kalist iz Beograda, Banat iz Zrenjanina, Arhangel iz Šimanovaca, Rume, Kosmaja, Batajnice, Kangala sa Novog Beograda, Avale iz Beograda i „Gorana Ostojića”. Članovi Saveza srpski soko bili su iz Niša. Aleksinca, Sremske Mitrovice, Inđije, Rekovca, Topole, Beograda a zajedno sa njima prisustvovala je Sokolska sekcija DIF, ... . Predavali su profesor Univerziteta u Nišu dr Nenad Živanović, i profesori Univerziteta u Beogradu dr Slađana Mijatović, dr Vladan Vukašinović i dr Vladimir Miletić. Veće Fakulteta sporta i fizičkog vaspitanja Univerziteta u Beogradu odlučilo je da postavi ploču dr. Lazi Popoviću na konaku manastira Ravanica u Vrdniku. Svečanost je organizovana povodom Vidovdanskih sportskih dana, pod Upravom za saradnju sa dijasporom i Srbima u regionu Ministarstva spoljnih poslova. (4) Na otvaranju govorio je u ime fakulteta profesor dr Vladimir Miletić, a posle njega dr Nenad Živanović, zamenik starešine Saveza Srpski Soko.

U sali DIF-a na Košutnjaku u Beogradu priređen je humanitarni trening „V svetosavski sokolski dan - borenje 2026” uz učešće više od 300 sportista i rekreativaca iz svih krajeva Srbije. Profesor dr. Milan Matić je otvorio trening. Klubovi koji su učestvovali bili su : Kalist, Vorior, BK Partizan, BK Despot Stefan, Petros, Kažem Mai Tai, Daimio Dojo, Fajt haus, NS, KBK Golijat, Kangal, Sinđelić, Striker, Regrut, Boks Zemun-Pinki, KBK Bor, Fajt fit, Akademija Vitez, KBK Novi Beograd, KBK Vajt siti, Topić tim, Boks fokus, Boks Rusters, Boksing haus, Avala tim, Boks Cilj, Momentom Mori, Oktagon, Pro kik i Goran Ostojić. Posle završenog humanitarnog treninga studenti Fakulteta sporta i fizičkog vaspitanja Univerziteta u Beogradu i članovi Sokolske sekcije „DIF” posetili su Kosovo i Metohiju. Vuk Ilić i Dušan Kosmovski su prikupljena sredstva sa treninga predali manastirima Ceranjska Reka u blizini Leposavića, Brnjak iznad jezera Gazivode i Dečana. Prilikom posete pomogli su im članovi Karate kluba „Zvečan” iz Zvečana. (5)
Asocijacija „Sport za sve” je zajedno sa Fakultetom sporta i fizičkog vaspitanja i uz podršku Sekretarijata za sport i omladinu Grada Beograda, organizovala planinarsko-pešački marš „Sokolov let – pešačenjem do zdravlja” od Košutnjaka do Avale 25 aprila 20026 godine. Okupljanje je bilo u 7.45 časova na platou ispred Fakulteta sporta i fizičkog vaspitanja, a početak u 8 časova. Put je bio dugačak oko 19 kilometara, pešačenje oko pet sati, uz pauze. Ruta je bila Košutnjak-Miljakovac 3-Jajinci-Sakinac-Spomenik neznanom junaku. Predviđene su bile dve pauze, tada su održana kratka predavanja o šumskim potencijalima na Avali i kulturno-istorijskoj baštini. Učesnici su mogli da se pridruže i na nekoj od usputnih stanica. (6) Predsednik Svetskog sokolskog saveza Damian Malecki, u časopisu “Oko Sokolovo” istakao je : “Zahvaljujući svom strateškom položaju, Sokolski Savez Srbije je u odličnoj poziciji da podstiče i organizuje sokolske aktivnosti širom Balkana. ... To istovremeno otvara vrata dubljem međusobnom razumevanju naših naroda. Čak i u današnjem povezanom svetu, stereotipi opstaju; samo stvarni, lični kontakt može da ih razbije. Zato je to toliko dragoceno, i ja ću vas u tome svakako nastaviti da podržavam. ... Molim vas da prenesete moje najtoplije sokolske pozdrave svim sokolima u Srbiji.” (7)

Sokolski savez Srbije zajedno sa sokolskim društvima organizuje sportske manifestacije : Sokolski savez Beograda priredio je Sokolski košarkaški kup “Povratak tradiciji 2026”, u balonu KK Sava 30 maja 2026. Polufinalne i finalne utakmice bile su igrane od 16 časova, uz bogat sportski program. Zajedno sa Sokolskim sportskim klubom Stari Dif Sokolski savez Beograda 11 godina organizuje tu sportsku manifestaciju, u počast Sokola Beograda koji su 1923 godine igrali prvu košarkašku utakmicu u Beogradu i Srbiji.

Zatim je sledio XXVI sokolska seoska olimpijada u Sefkerinu 31 maja 2026. U planu su još Slet u Novom Sadu 13 juna 2026. Javni čas u Batajnici 20 juna 2026. Sokoli iz Pančeva planiraju da prirede 27 juna 2026. boravak u prirodi u Deliblatskoj peščari. Sokolsko društvo „Pančevo” organizovalo je predhodne godine Sokolske susrete na Čardaku, u srcu Deliblatske peščare 29 juna 2025 godine. (8) Urednik časopisa „Oko Sokolovo” Aleksandar Aca Aničić je istakao : „... sokolstvo nije samo sport, već način života koji gradi karakter, zajedništvo i ljubav prema domovini.” (9) Svetski sokolski savez pozvao je nacionalne sokolske saveze da prirede Sokolski dan. Savez Srpski Soko i Sokolsko društvo Kragujevac matica obeležili su šetnjom Sokolski dan 31 maj 2026. Mesto okupljanja bio je ulaz u Veliki park u Kragujevcu u podne.

Srpski sokoli prešli su iz ilegale u legalni rad 1991/92 godine. Suočili su se sa razbijanjem Jugoslavije, ali nisu klonili duhom, nastavili su svoje ranije pregalaštvo i nastojali da pomognu koliko su god mogli ugroženom stanovništvu. Rade na učvršćivanju veza sa sokolskim savezima ostalih slovenskih naroda. U svom radu u zemlji deluju zajedno sa drugim rodoljubivim društvima. Nastavili su svoje aktivnosti na istovremenom jačanju kako zdravlja tako i nacionalne svesti.

Saša Nedeljković
član Naučnog društva za istoriju zdravstvene kulture Srbije

---

Napomene :

1. „Savez srpski soko”, Kragujevac;
2. L.S, „Vidovdanski sportski dani i 120 godina od osnivanja Srpskog sokola u Sremskim Karlovcima”, „Politika”, Beograd, 27. jun 2024;
3. Vladan Vukašinović (25.jul 2025) – Fejsbruk;
4. D. Gavrilović, “Spomen-ploča dr Lazi Popoviću u Vrdniku”, „Politika”, Beograd, 27.jul 2025, “Sport” str. 18;
5. D. Gavrilović, „Posle humanitarnog treninga difovci posetili Kosovo i Metohiju”, „Politika”, Beograd, 27 februar 2026, str. 8;
6. I.D.A, „Planinarsko-pešačka tura od Košutnjaka do Avale“, „Politika“, Beograd, 24 april 2026, Beograd, str.17;
7. “Uspeh svakog srpskog sokola je uspeh svih nas”, „Oko Sokolovo”, Beograd, decembar 2025, br. 85, str. 2;
8. Uredništvo časopisa Oko sokolovo na osnovu izveštaja Slavice Marjanović, „Sokolski susreti u Pančevu-„Vežbanje u prirodi” na Čardaku”, „Oko Sokolovo”, Beograd, decembar 2025, br. 85, str. 13, 14;
9. „Reč urednika”, „Oko Sokolovo”, Beograd, decembar 2025, br. 85, str. 3;