U srpskom hramu Svetog Jovana Krsitelja u Čikagu u nedelju 2. avgusta 2026. godine održani su parastos i akademije sećanja na stradale Srbe u građanskom ratu u bivšoj Jugoslaviji 1990- ih godina. Organizatori iz Udruženja krajiških Srba Prelo ovaj događaj su posvetili 35. godišnjici od progona više od 200 hiljada Srba iz hrvatskih gradova.
Parastos je služio vikarni episkop srednjezapadno- američki i vladika kostajnički Serafim, dok je u sali hrama održana akademija sećanja. Vladika je u besedi istakao da su Srbi bili izloženi progonu i zbog svoje pravoslavne vere.
- Srbija je pružila utočište i smestila stotine hiljada izbeglica i pored toga što se i sama nalazila u teškoj situaciji zbog sankcija, rekao je vicekonzul Republike Srbije u Čikagu Mirko Marić. On je istakao da su pored institucija pomoć izbeglicama pružili gotovo svi njeni građani. Njih su prihvatili rodbina i prijatelja, a često i potpuni neznanci.
Generalni konzul BiH u Čikagu Tatijana Telić je, ističući svoje krajiško poreklo, pozvala svoje sunarodnike da ne zaboravljaju svoj rodni kraj, da obnavljaju svoja imanja i da im se što češće vraćaju.
Tokom komemorativne akademije u Čikagu bili su prikazani dokumentarni filmovi, ali i fotografije i dokumenta koji dokazuju brojna zverstva nad Srbima 1991. i 1992. u gradovima i mestima koja su bila pod Hrvatskom kontrolom. Kako je naglašeno, izvan ratnog područja i zone borbenih dejstava ubijeno je 670 Srba. Nažalost stradale su brojne porodice sa maloletnom decom. Pred terorom izbeglo je više od 200 hiljada Srba najviše u Srbiju, Krajinu, Republiku Srpsku, ali i u države Evrope i dalje.
O teroru nad Srbima u logorima „Lora“ u Splitu, „paviljon 22“ u Zagrebu, „Jodno“ u Sisku, „vojni odsjek“ u Osijeku, Kerestinec i drugima pisana svedočenja su čitali glumci Igor Obradović i Milovan Glogovac. U Sisku je u drugoj polovini 1991. godine ubijeno više od 100 Srba, u Vinkovcima 133, u Gospiću 124, u Osijeku 53 i u brojnim drugim mestima.
Te 1991. godine seća se i Duško Čučković, predsednik Udruženja Krajiških Srba „Prelo“ u Čikagu. Kao osmogodišnje dete u Petrinji svedoči da je njegov otac u ljeto 1991. morao da napusti posao u Sisku u kojem su Srbi počeli da „nestaju“.
Prve Srbe izbegle pred terorom hrvatskih vlasti Sjedinjene Američke Države su primile 1992. godine. Procenjuje se da je u narednih deset godina, do 2002., useljeno najmanje 30 hiljada Srba izbeglih iz Hrvatske. Jedno od mesta u kojima je ta zajednica najbrojnija upravo je Čikago sa okolnim gradovima.
S. Dančuo
