![Kraljev automobil u Marinbrodu kraljev automobil u marinbrodu](/images/slike/2019/3/Kralj_Aleksandar_u_Glini/kraljev_automobil_u_marinbrodu.jpg)
Premda je riječ o značajnom događaju, koji još uvijek čeka svoju znanstvenu i kritičku obradu, pronalazak dosad nepoznatih fotografija sa svečanog dočeka kralja Aleksandra u Glini predstavlja dragocjeno otkriće i važan povijesni izvor za daljnja istraživanja ne samo lokalne i regionalne povijesti, nego i povijesti Hrvatske u Kraljevini Jugoslaviji.5
Iako su tadašnje novine bile pod izravnom državnom cenzurom, posjet kralja Aleksandra moguće je približno rekonstruirati iz nekoliko novinskih izvora.
![glavna ulica u glini](/images/slike/2019/3/Kralj_Aleksandar_u_Glini/glavna_ulica_u_glini.jpg)
Automobil je nastavio svoj put prema Glini, gdje je pored iskićenih kuća uz gruvanje prangija i zvonjavu crkvenih zvona stigao u 11.45 sati. U trenutku kada se automobil pojavio, zaorili su se poklici Kralju i Jugoslaviji, pisale su tadašnje novine. Kralja i pratnju su uveli u Glinu mnogobrojni konjanici, a glavni doček organiziran je u glavnoj ulici, koja je nosila njegovo ime. Prema procjeni zagrebačkih Novosti, tu se “sleglo oko dvadeset hiljada naroda, srpskih i hrvatskih seljaka”. Duž čitave ulice bio je postavljen široki sag od trave i cvijeća, dok su iz okolnih kuća izvirivale jugoslavenske zastave. Iznad puta ispletene su girlande, a postavljeno je i više slavoluka sa natpisima:
„Zdravo sine kralja Petra Velikog Oslobodioca!“ – „Živio ljubljeni Kralju!“ – „Živio Kralj velike Jugoslavije!“.
![kralj aleksandar u glini](/images/slike/2019/3/Kralj_Aleksandar_u_Glini/kralj_aleksandar_u_glini.jpg)
Na trgu, Kralja je svečano pozdravio načelnik glinske općine Stevo Despot: “Vaše Veličanstvo! Narod našeg kraja, Zrinskih brda i Petrove gore, odavno je željno očekivao sretni čas, da se vidi i pozdravi sa svojim ljubljenim Kraljem. Junačka naša Krajina dala je saradnike slavnom vojvodi Petru Mrkonjiću kao i nekada slavnom knezu Petru Zrinjskomu, obrani našeg naroda od tudjina i u borbi za naše narodno ujedinjenje. Prolivena krv braće naše sa Drine i Morave, ujedinjene sa četama braće dobrovoljaca naših iz ovih strana za naše oslobodjenje, jamstvo je za sreću i budućnost našeg naroda i kraljevine Jugoslavije. Danas mi Hrvati i Srbi, ujedinjeni u bratskoj slozi, kao čuvari narodnog i državnog jedinstva, stojimo rame uz rame na braniku svoga naroda i naše domovine Jugoslavije, proti svima i svakome, a uz svoga junačkoga Kralja.”
![kralj aleksandar u glini1](/images/slike/2019/3/Kralj_Aleksandar_u_Glini/kralj_aleksandar_u_glini1.jpg)
seljake i razgovara sa njima, interesirajući se za prilike.
No kada je krenuo prema spomeniku kralja Petra, nastala je opća euforija i zanosno klicanje okupljenog naroda, pisale su novine.6 Potom je dječji zbor otpjevao državnu himnu, a Kralja je pozdravila mala Sokolica, učenica Ana Hrkovac. Bio je to ujedno i završetak svečanosti nakon čega se Kralj sa svojom pratnjom uputio prema automobilu, okružen masom ljudi koja mu je oduševljeno klicala. “U dotad neviđenom slavlju”, Kralj je nastavio svoj put dalje prema Topuskom, Vrginmostu, Vojniću i Karlovcu.7
Autor: Igor Mrkalj, "Kralj Aleksandar u Glini 1931.", Prosvjeta : novine za kulturu, Zagreb, broj 148, februar 2019, str. 32–34
Politika od 8. lipnja 1931.
1 Premda nigdje ne spominje Glinu, politiku izgradnje državnog i nacionalnog jedinstva u multietničkoj državnoj zajednici za vrijeme Šestojanuarske diktature (1929.–1935.) odlično je istražio Christian Axboe Nielsen, Making Yugoslavs : Identity in King Aleksandar’s Yugoslavia, University of Toronto Press, Toronto 2014.
2 “Банија одушевљено дочекује Њ. В. Краља”, Политика, Београд, год. XVIII, бр. 8288, понедељак, 8. јун 1931, str. 1–2; “Nj. Vel. Kralj u Glini”, Novosti, Zagreb, god. XXV, br. 156, ponedeljak, 8. juna 1931, str. 3–4; “Њ. В. Краљ у народу. У Глини и Петрињи”, Време, Београд, год. 8, бр. 3387, понедељак, 8. јуна 1931, str. 3; “Nj. Vel. Kralj je prošao kroz narod – U Glini: Kralj pristupa dobrovoljcima, rukuje se i razgovara sa njima. Prizor koji je sad vidio u Glini, ostat će zapamćen za sva vremena”, Novosti, Zagreb, god. XXV, br. 157, utorak, 9. juna 1931, str. 1–2.
3 Kralj i narod. Trijumfalna putovanja Njegova Veličanstva Kralja po Savskoj banovini 1. VI. – 18. VI. 1931., uredio Petar Mihočević, Tisak Jugoslavenske štampe d.d., Zagreb 1931; izvještaj iz Gline na str. 46–47.
4 Vidi Arhiv Jugoslavenske kinoteke i film Poseta kralja Aleksandra Hrvatskoj 1931 godine, kao i antologiju Legenda Oplenca (1935) u produkciji Jugoslovenskog prosvetnog filma, gdje su umontirani i dijelovi iz posjete Glini 1931. godine.
5 Boravak u Glini zabilježen je u prigodnom foto-albumu Uspomena na boravak Njihovih Veličanstava Kralja Aleksandra i Kraljice Marije u Savskoj banovini god. 1931. (bez mjesta i godine izdanja), koji sadrži 162 fotografije i danas se čuva u Narodnoj biblioteci Srbije u Beogradu, pod signaturom Af 29. Na ovom mjestu, autor izražava profesionalnu i kolegijalnu zahvalnost Maši Miloradović, dipl.
bibliotekaru savjetniku i načelniku Odeljenja posebnih fondova NBS, koja je dozvolila objavljivanje slikovnih izvora.
6 Spomenik kralja Petra I. Karađorđevića (1844.–1921.) podignut je na glavnom trgu u Glini, 8. rujna 1929.
7 “Nj. Vel. Kralj na Kordunu”, Jutarnji list, Zagreb, god. XX, br. 6948, ponedeljak, 8. lipnja 1931, str. 1; “Dočekali smo ga! – Veličanstveni doček Našega Kralja u našoj Krajini”, Jedinstvo, Petrinja, god. XIII, br. 24, nedelja, 14. juna 1931, str. 1–3; također vidi specijalno izdanje Илустровано Време,
Београд, год. II, бр. 25, 20. VI. 1931.
Podijelite vijest