Serija „Hunjadi“ prikazana na HTV 1 privukla je pažnju gledalaca kao istorijski spektakl. I ako nije potpuno verna istorijskim podacima privukla je gledaoce. U seriji se iako je mađarska koristi više jezika, između ostalih i srpski. Rade Šerbedžija igra ulogu despota Đurđa. Serija prikazuje između ostalog sudbinu Srbije posle Kosovske bitke, kada je pod osmanskim pritiskom postala vazal tadašnje Ugarske. Našla se između Osmanskog carstva i Ugarske. Srbi su se tada grčevito borili da očuvaju srpske zemlje. Birali su od dva tadašnja zla manje. Serija prati i sudbinu Mare Branković koja je poslata u sultanov harem. To pomalo podseća na današnje vreme. Iz istorije se mora učiti da se ne bi ponavlja.
Tokom dugogodišnje vladavine komunista oni su vodili borbu protiv kako su zvali velikosrpskog hegemonizma za koji su krivili velikosrpsku buržuaziju. Celo vreme svoje vladavine nastojali su da suzbiju srpski nacionalizam i da istovremeno stvore više nacija od srpske nacije. Između ostalog to su radili tako da što više potisnu u srpskom narodu sećanje na prošlost. Za razliku od susednih naroda kod kojih su domaće komunističke vlasti snimale brojne filmove iz njihove dalje i bliže prošlosti, za vreme komunističke vlasti kod nas snimljeni su filmovi o srednjem veku „Čudotvorni mač“ 1950, „Čudo“ 1971, „Dorotej“ i „Banović Strahinja“ oba iz 1981 i „Boj na Kosovu“ 1989. Ali su zato bioskopi i domaće televizije bile pune stranih i domaćih partizanskih filmova. Izuzetak potvrđuje pravilo. Da podsetimo film „Ulrih Celjski i Vladislav Hunjadi“ snimljen je 1911 u Beogradu. To je bio može se reči bio početak srpske kinematografije.
Takav sistem se nastavio i danas kad naslednici komunista nastoje da nastave Titovu politiku prema srpskom nacionalizmu. Snimljena je serija „Nemanjići“, da li namerno ili iz gluposti obilovala je sa puno istorijskih grešaka i što je još važnije snimljena je sa malo para. Za istorijske spektakle treba obezbediti mnogo sredstava da bi se dočaralo to vreme i okupilo mnoštvo statista a posebno su važni dobri glumci. Svega toga bilo je u seriji „Hunjadi“. Iako je to mađarsko-austrijska koprodukcija Mađari nisu žalili sredstava da snime seriju o svom nacionalnom junaku. Da podsetimo komunisti nisu žalili sredstava za snimanje „Neretve“ i „Sutjeske“, koji se na svim televizijama stalno ponavljaju. Istorija je za njih počinjala od njih samih. Zato nastoje da kroz prikazivanje brojnih filmova i serija koji su snimljeni za vreme njihove vlasti i većim delom bili njihova propaganda gledaoci ostanu pod njihovim uticajem. Nasuprot tome predratni filmovi koji se čuvaju u Kinoteci se ne prikazuju na televizijama sa nacionalnom frekvencijom.
Saša Nedeljković
član Naučnog društva za istoriju zdravstvene kulture Srbije
"Zavičajno udruženje Banijaca, potomaka i prijatelja"