Glumac Dejan Stojaković sa monodramom o Savi Mrkalju gostuje u Kanadi

O djelu i životu Save Mrkalja (Sjeničak na Kordunu 1783 – Beč 1833.), reformatora srpske ćirilice i jezika, Srbi u Kanadi mogu se upoznati kroz monodramu „Slušaj kako govorim Sava Mrkalj“ sa kojom u ovoj sjevernoameričkoj državi gostuje beogradski glumac Dejan Stojaković. Monodrama, koju je napisala Gordana Ilić Marković, a režirao Dušan Ašković, svoju kanadsku premijeru imala je u subotu 29. novembra u Hamiltonu. Predstave koje se igraju u salama srpskih crkava najavljena su za sredu 3. decembra u glavnom kanadskom gradu Otava, za četvrtak 4. decembra u Kičeneru, petak 5. decembra 2025. u Edmontonu i subotu 6. decembra 2025. u Vankuveru.

U Hamiltonu i tom delu kanadske provincije Ontario živi značajna zajednica Mrkaljevih zemljaka poreklom sa Korduna. Igranje ove monodrame pripremio je Dmitar Roknić porijeklom iz Mrkaljevog rodnog sela Sjenoičaka koji je završio osnovnu školu koja je nosila naziv po Savi Mrkalju i jedan je od brojnih bivših učenika ove škole koji dnas žive u Kanadi.

Monodramu priča o djetinjstvu Save Mrkalja u selu Sjeničak na Kordunu u kojem je od lokalnog sveštenika naučio prva slova, o školovanju u Plaškom, Zagrebu i Pešti u kojoj je započeo rad na reformi srpske ćirilice i srpskog jezika, o prijateljovanju sa Vukom Karadžićem i istaknutim srpskim i evropskim intelektualcima toga vremena, o monaštvu u manastiru Gomirje i otporu pokatoličavanju, o učeteljovanju u Boviću, Glini i Zemunu, o nerazumjevanjima crkve i vlasti za njegovo učenje i na kraju o svojoj umnoj poremećenosti i boravku u bolnici u Beču.

Dejan Stojakvić tokom predstave recituje i nekoliko Mrkaljevih pjesama.

Monodrama „Slušaj kako govorim Sava Mrkalj“ osim u Srbiji do sada je igrana u Italiji, Austriji, Hrvatskoj i Republici Srpskoj, a publika očekuje da je uskoro pogleda u Njemačkoj, Crnoj Gori i Norveškoj.

Organizator kanadske turneje ove i predstave za decu „Mačak u čizmama“ u izvođenju beogradskih glumaca Amademije 28 je književnica iz Toronta Gordana Petković Laković.

Sava Mrkalj je ćirilicu, koja je početkom 19. veka imala 46 slova sveo na 29, od kojih je 25 slova u upotrebi u današnjoj srpskoj azbuci. U svojim djelima zalagao se za reformu tadašnjeg pravopisa i tražio primjenu narodnog jezika i fonetskog pisma po pravilima „za jedan glas samo jedan znak“ i "piši kako govoriš". Ovim idejama uticao je na Vuka Karadžića koji je u svojim djelima primjenio Mrkaljevu azbuku.

Bio je i pjesnik i začetnik jamba u našoj poeziji. Najmanje tri njegove pjesame uvrštene su u antologije. Sava Mrkalj je bio poiglota i samtra se jednim od najobrazovanijih Srba svoga vremena.

S. Dančuo