solunski front
Srpski vojnici i dobrovoljci na Solunskom frontu
Srpski vojnici i dobrovoljci na Solunskom frontu
HRVATSKA DUBICA -  Vijeće Srpske nacionalne manjine Općine Hrvatska Dubica i SPCO Kostajničko-Dubičke parohije organizovali su služenje parastosa za postradale Srpske vojnike i dobrovoljce srpske vojske u Prvom svjetskom ratu 1914-1918. Sv.liturgiju i parastos služio je Gosp. Slaviša Simaković, Protojerej-stavrofor u hramu Sv.Trojice u Hrvatskoj Dubici. Nakon Sv.liturgije i parastosa i besjede Gosp. Simakovića, prisutnima se obratio Predsjednik VSNM Općine Hrvatska Dubica Milinko Simić i kratko podsjetio na događaj od prije sto godina.

Simić je rekao da se ove godine, odnosno ovih dana navršava stotina godina kako je završio Prvi svjetski rat. Prvi svjetski rat ili kako je nazivan Veliki rat trajao je od 28.07.1914 do 11.11.1918., kada je dogovoreno primirje. U tom ratu je učestvovalo više velikih svjetskih sila. Sile su bile grupisane u dva sukobljena saveza i to Saveznika (sile Antante: Vel. Britanija, Rusija, Francuska, kasnije su im se pridružile Italija 1915 i SAD 1917.) i Centralnih sila : Njemačka, Austrougarska i Italija do 1915, Turska se pridružila 1914 i Bugarska 1915. Do završetka rata od Evropskih zemalja samo Švajcarska, Španija, Holandija i skandinavske zemlje ostale su zvanično neutralne. U ratu je poginula više od 10 miliona ljudi. Pod oružjem bilo je preko 70 miliona ljudi.

Neposredni povod za izbijanje rata bio je Sarajevski atentat na prestolonaslednika Austrougarske 28.06.1914.
Austrougarska je 23.07.1914. Kraljevini Srbiji uputila ultimatum u kojem je u deset tačaka iznela svoje zahtjeve od kojih su neki bili neprihvatljivi za jednu suverenu državu. Srpska vlada je ipak uslovno prihvatila sve zahtjeve iz ultimatuma, osim tačke šest, koja je narušavala suverenitet Kraljevine Srbije i koja je bila u suprotnosti sa Ustavom.

Austrougarska nije bila zadovoljna sa odgovorom Srbije, pa joj je 28.08.1914. objavila rat. Nakon toga mnoge države jedna drugoj objavljuju rat. Rusija objavljuje rat Austrougarskoj. Njemačka objavljuje 01.08.1914 rat Rusiji, a dva dana kasnije Francuskoj. Njemačka je tokom napada na Francusku povrijedila neutralnost Belgije zbog čega Vel. Britanija ulazi u rat. Do kraja avgusta 1914 veći dio Evrope bio je u ratu. Velike sile su nastojale da ostvare svoje imperijalne ciljeve i preraspodjelu interesnih sfera. Ponovnu podjelu kolonija i drugo. Glavni izazivač rata bila je Njemačka koja je Austrougarsku ugurala u rat.

Jedan od značajnijih frontova bio je Solunski front. Sredinom septembra 1918 srpske i francuske trupe počele su ofanzivu protiv Bugara i probile su Solunski front, što je dovelo do okončanja Prvog svjetskog rata. Rat je imao i duboke ekonomske posljedice. Najuočljivija posljedica rata bila je nova teritorijalna podjela Evrope. Rat u Evropi doneo je velika razaranja. Mnogo poginulih i invalida.

Kraljevina Srbija izgubila je preko milion i dvjesto hiljada stanovnika. Srpska vojska doživjela je golgotu prilikom prolaska kroz Albaniju.

Mnogi naši preci učestvovali su u Prvom svjetskom ratu na strani Srbije, kao dobrovoljci, mnogi su došli iz Amerike i Rusije, Italije da pomognu Srbiju u pravednom ratu.

U vojsci Kraljevine Srbije i tokom Prvog sv. rata učestvovalo je oko 43.000 dobrovoljaca. Srpski dobrovoljački pokret je dobio na masovnosti tek od 1916. godine. Dobrovoljci srpske vojske u ratu 1914-1918 godine bili su Srbi austrougarski državljani iz Banata, Bačke, Srijema, Baranje, Like, Banije, Korduna, Slavonije, Dalmacije, Crnogorskog Primorja. Iz Bosne i Hercegovine bilo je preko 24.000 dobrovoljaca. Za austrougarske vlasti oni su postajali izdajnici. Masovno dobrovoljstvo Srba iz ondašnje Austrougarske bio je vrhunac ideje nacionalnog ujedinjenja srpskog naroda. Iz naših sela bilo je mnogo dobrovoljaca. Zbog hrabrosti i podviga koji su učinili kao dobrovoljci nekoliko Banijaca odlikovano je najvišim odlikovanjima Kraljevine Srbije kao Milan Pribičević iz Glavičana, Dvor., Andrija Maričić iz Majura, Kostajnica., Miloš Drobnjak iz Mlinoge, Petrinja., Petar Lazić iz Vlahovića, Glina., Petar Petrović iz Moštanice, Petrinja., Boško Pralica iz Strmena, Kostajnica., Đuro Slijepčević iz Hrtića, Dvor i drugi. Ovo je mali opis o dobrovoljcima.

Kako se kretalo u rat

Kad je objavljena mobilizacija iz naših mjesta, okolnih sela pa tako i iz Slabinje krenuli su vojni obveznici. Nastade kuknjava žena. Stari ljudi su se zabrinuli što će sa malom djecom čiji su očevi bili pozvani u rat.

Poziv u rat frankovci su dočekali euforično. Bilo je najava da će Srbiju poraziti u nekoliko dana. Mnogi su sa pjesmom i muzikom krenuli na zborno mjesto u Kostajnicu. Tutnjala su seoska kola kroz Slabinju sa mnogo ljudi. Klicalo se caru Franji, prijetilo Srbima.

U Slabinji iz jedne porodice pozvana su tri sina na ratni raspored. Na dan odlaska pripremi im majka zajednički ručak. Muk u kući. Pjevači se čuju kroz Slabinju. Otac im pred rastanak podjeli po nekoliko zlatnika da ime nađe pri ruci i nekoj velikoj potrebi. Majka je svakom sinu u kragnu košulje ušila amajliju, koju je pripremila prethodnu noć sa ženama. Amajlija je štitila da ne poginu od vatre. To se i dogodilo. Mladi ljudi u tišini krenuše za Kostajnicu. Bez pjesme, ali odazvali su se na poziv u rat. Neke komšije su se sakrivale, neki su se sakatili. Nisu svi bili oduševljeni ratom. Ostadoše sela bez mlade radne snage. Kasnije se pokazalo da Austrougarska ekonomski nije mogla izdržati rat.

Pojavila se glad zadnjih godina rata. Zbog nedostatka sirovina, željeza i bakra, vlast krenu kroz carevinu a i kroz Slabinju i ostala sela. Skidali su željezne brave, sakupljali druge željezne predmete, skidaju se zvona sa crkava pa tako i sa Sv.Petke u Slabinji. To se pretapalo za vojne potrebe.

Pred kraj završetka Prvog sv. rata pojavila se epidemija španskog gripa koji odnosi više miliona života u Evropi. Epidemija koja je trajala više godina nije poštedela ni naša sela. U Slabinji je svakodnevo bilo sahrana a neke dane i po dve sahrane.

Danas, stotinu godina nakon završetka Prvog sv. Rata trebamo se podsjetiti na naše pretke i odati im počast. Održati parastose, pomene za one koji su iz plemenitih razloga stupili u rat. Odati im priznanje za iskazano junaštvo jer su mnogi mislili da je moguće organizovati pravednije društvo u kome će biti priznata prava kako pojedinaca tako i etničkih grupa.

Moramo se vratiti samosvijesti i samopoštovanju svojih predaka slavnih učesnika Velikog rata. Trebamo izvlačiti pouke iz ovog velikog događaja koji je uticao na zbivanja koja su kasnije došla.

Simić se zahvalio prisutnima na prisustvu služenju parastosa za postradale srpske vojnike i dobrovoljce srpske vojske u Prvom sv. ratu koji organizovan povodom 100 godišnjice završetka prvog svjetskog rata.
Šta Vi mislite o ovome? Podijelite ili komentarišite tekst! Pratite nas na Facebook-u i Twitteru!


Izneseni komentari su privatna mišljenja autora i ne održavaju stavove portala Banija Online. Ukoliko prenosite ovaj tekst na drugi sajt, a Banija Online je naznačena kao izvor / autor teksta, molimo da i to prenesete po mogućnosti sa linkom ka izvornom tekstu.
reklamirajte se cbc