Naša Banija - Petrinja

Petrinja je grad u Baniji, Hrvatska, na ušću rječice Petrinjčice u Kupu. Nalazi se 13 km jugozapadno od Siska i 60 km jugoistočno od Zagreba. Administrativno pripada Sisačko-moslavačkoj županiji.

ISTORIJA

Ime Petrinja ima korijen u latinskoj riječi PETRUS - kamen. Pretpostavlja se da je grad postojao u rimsko doba na području Zrinske gore bogate kamenom. Petrinja se pominje u 12. vijeku. Tada se nalazila nešto južnije nego danas, na području sela Jabukovac. Pošto su Turci spalili prvobitnu, na tom mjestu se razvila nova Petrinja koja je postala važni vojni i trgovački centar u okviru Vojne Krajine. Novu lokaciju Petrinja dobija 1592. godine izgradnjom turskog utvrđenja na ušću Petrinjčice u Kupu.

Utvrđenje je trebalo da posluži Turcima u osvajanju Siska, Turopolja i Zagreba. Tokom vremena u Petrinju se doseljava više zanatlija i trgovaca i tada počinje brži privredni razvoj grada. Petrinja je u sastavu Napoleonove Ilirije od 1809. do 1813. godine kada grad postaje važn trgovački i saobraćajni centar, a na vojnom poligonu francuska vojska sadi prelijepe lipe koje i danas svjedoče o tom istorijskom trenutku. Petrinja je u sastavu Habsburške Monarhije, a "nagodbom" 1867. godine, ulazi u sastav Kraljevine Ugarske, a ukidanjem Vojne Krajine ulazi u sastav autonomne oblasti Hrvatska i Slavonija, koja je sve do raspada monarhije bila provincija sa teritorijalnom autonomijom (nije predstavljala isključivo Hrvatski nacionalni entitet!) u sastavu Kraljevine Ugarske sa vlastitim Saborom u Zagrebu, koji je donosiomodređene samostalne odluke i uredbe o autonomnom životu, ali je vrhovna riječ pripadala Ugarskoj skupštini u Pešti. Po raspadu Monarhije, Petrinja sa ostatkom Hrvatske i Slavonije ulazi u sastav bivše jugoslovenske države (Kraljevina Srba Hrvata i Slovenaca), Kraljevina Jugoslavija, SFRJ i tu ostaje sve do neustavne odluke Sabora Hrvatske, preimenovanog u "Hrvatski" Sabor, da su Srbi umjesto suvremenog naroda proglašeni za nacionalnu manjinu, kada se Srbi odupiru toj odluci i Petrinju svrstavaju u Republiku Srpsku Krajinu u kojoj ostaje sve do 1995. godine, kada je akcijom "Oluja" Hrvatska svrstava u sastav Hrvatske.

STANOVNIŠTVO

Prema popisu stanovništva iz 1991. godine opština Petrinja je imala 35.565 stanovnika, raspoređenih u 57 naseljenih mjesta.

Od toga Srba je bilo 15.969 (44,90%), Hrvata 15.790 (44,39%), Jugoslovena 1.814 (10%) i Ostalih 1.992 (5,60%).

Prema popisu iz 2001. godine opština Petrinja je imala 23.413 stanovnika, od kojih su 82,4% Hrvati, 12% Srbi. Sam grad Petrinja imao je 13.801 stanovnika, a prigradsko naselje Mošćenica 2.348 stanovnika.

NASELJENA MJESTA OPŠTINE, POPIS 1991.

Begovići  (177), Bijelnik (210), Brest Pokupski (357), Veliki Šušnjar (455), Vratečko (90), Glinska Poljana (361), Gora (454), Gornja Bačuga (397), Gornja Mlinoga (243), Gornja Pastuša (146), Gornje Mokrice (176), Graberje (280), Grabovac Banski (552), Deanovići (87), Dodoši (205), Donja Bačuga (553), Donja Budičina (344), Donja Mlinoga (240), Donja Pastuša (61), Donje Mokrice (99), Dragotinci (160), Dumače (88), Župić (109), Jabukovac (325), Jošavica (432), Klinac (147), Kraljevčani (151), Križ Hrastovički (230), Letovanić (82), Luščani (670), Mala Gorica (427), Mačkovo Selo (184), Mađari (332). Međurače (73), Miočinovići (153), Moštanica (270), Mošćenica (2.831), Nebojan (360), Nova Drežnica (524), Novi Farkašić (193), Novo Selište (301), Petkovac (82), Petrinja grad (18.706), Pecki (274), Prnjavor Čuntićki (224), Sibić (127), Slana (276), Srednje Mokrice (46), Srpski Čuntić (107), Stražbenica (126), Strašnik (325), Taborište (317), Tremušnjak (204), Hrastovica (584), Hrvatski Čuntić (223) i Cepeliš (213).

PRIVREDA

Temelji prvoj hrvatskoj fabrici salame, sušenog mesa i masti postavljeni su 1792. godine, a danas je fabrika "Gavrilović" nosilac privrednog razvoja petrinjskog kraja i dobro poznata po kvaliteti svojih gastronomskih proizvoda.