Brankovo kolo: Predstavljena knjiga „Almanah tajnog đačkog društva iz Tuzle“

SREMSKI KARLOVCI - U Spomen-biblioteci Karlovačke gimnazije održan program „Promocija retke knjige“. Predstavljena je knjiga „Almanah tajnog đačkog društva iz Tuzle“, poezija i prozni radovi nastali u bihaćkom zatvoru „Kula“ 1915. Izdavači su Udruženje arhivskih radnika Republike Srpske, Banjaluka, i Muzej Kozare, Prijedor. Knjigu su priredili Vedrana Adamović i Borivoje Milošević. Programu su prisustvovali đaci istorijskog i srpskojezičkog smera. koji su sa neuobičajeno velikom pažnjom pratili program 51. Brankovog kola u Spomen-biblioteci Karlovačke gimnazije koju je zasnovao Pavle Marković Adamov, vlasnik i urednik lista "Brankovo kolo" u Sremskim Karlovcima (1895-1914)


Na početku programa goste je pozdravio Nenad Grujičić, predsednik Brankovog kola, istakavši da ovakve promocije, pred mladim ljudima željnim novih saznanja, u slavnoj Spomen–biblioteci Karlovačke gimnazije dobijaju na svom značaju kad se dogode u okviru Brankovog kola. Istakao je da knjiga o kojoj je reč predstavlja veliku retkost na savremenoj književno-istorijskoj sceni.


Vedrana Adamović i Borivoje Milošević istakli su značaj pojave neuobičajeno mlade intelektualne generacije Srba gimnazijalaca u Bosni i Hercegovini pod austrougarskom okupacijom s početka dvadesetog veka. Njihova vizija bio je san o slobodi, veliko rodoljublje i neprestano obrazovanje kako njih samih tako i polupismenog srpskog naroda u takvom ambijentu. Ti mladi ljudi, gimnazijalci, letnji raspust provodili su odlazeći među stanovnike najudaljenijih sela da bi ih edukovali i bukvalno opismenjavali.


Austrougarska vlast je zabranjivala bibliotekama i čitaonicama u Bosni Hercegovini da izdaju slobodarske knjige, a mnogi su bili pod prismotrom policije. Ta vlast je hapsila i zatvarala članove „Mlade Bosne“ i uveliko raširenih „Tajnih društava“ mladih ljudi koji su maštali o slobodi i smišljali način otpora protiv nasilja austrougarske vlasti. Mladi nepredni gimnazijalci bili su zatvarani u Zenici, Tuzli i Bihaću. Osuđivani su na enormno velike kazne do dvadeset godina zatvora što je značilo smrt u neizdrživim uslovima tih tamnica. Završetkom Prvog svetskog rata, pobedom srpske vojske, na slobodi su se našla i braća Mladen i Sreten Stojanović iz Prijedora, iz čuvene svešteničke porodice.


Mladen je studirao medicinu u Zagrebu i Beču i postao cenjeni lekar koji je u Potkozarju pomagao bolesnima i besplatno lečio narod. Početkom Drugog svetskog rata Mladen Stojanović je stao na čelo odbrane srpskog naroda u Potkozarju i na Kozari. A Sreten, pak, završio Akademiju umetnosti u Francuskoj i dolaskom u Jugoslaviju postao jedan od najvećih naših vajara koji je, pored ostalog, uradio veličanstvene spomeniku Karađorđu, Njegošu i Višnjiću u Beogradu... kao i svome bratu Mladenu u Prijedoru.

"Velika povelja Brankovog kola“ uručena glumici Miri Banjac, a "Statueta Branka Radičevića" pesniku Bratislavu Milanoviću 

U knjizi se nalaze prepevi pesama Đakoma Leopardija, Mihaila Ljermontova, Šarla Bodlera, Edgara Alana Poa, Volta Vitmena i drugih u prevodu đaka-zatvorenika, zatim – poezija i proza tih istih mladih ljudi imenom i prezimenom: Mladen Stojanović, Sreten Stojanović, Branko Juzbašić, Jovan Zečević, Stevan Hakman, Jovan Lakić i drugi. Na predstavljanju Almanaha poeziju nadahnuto su čitali i lepo predstavili đaci Karlovačke gimnazije. Program vodila Maja Stokin, profesorica srpske književnosti u Karlovačkoj gimnaziji.