Salon koji svjedoči i inspiriše – dvadeset peti Krajiški likovni salon

BEOGRAD - U Galeriji Pod svodovima u Konaku kneginje Ljubice 10. novembra 2025. godine otvoren je jubilarni XXV (38) Krajiški likovni salon koji je vremenom postao jedan od značajnijih kulturnih događaja u Beogradu, a organizuje ga Srpsko kulturno društvo Zora Knin - Beograd i bratska društva, Udruženja Srba iz Hrvatske i Zavičajni klub Kninska Krajina. Salon će trajati do 16. novembra, a izloženo je preko 120 umjetničkih djela. Tokom trajanja salona biće održana i tri književna susreta sa Petrom Popovićem, Davidom Mlađovićem i Rastkom Lončarom (13- 15. novembar).

Salon je realizovan zahvaljujući svesrdnoj pomoći Komesarijata za izbjeglice i migracije Republike Srbije.

Krajiški likovni salon je nastao iz Kninskog likovnog salona koji je počeo sa svojim radom osamdesetih godina prošlog vijeka. Od samog osnivanja predstavlja značajan događaj kulturnog stvaralaštva umjetnika koji su rodom ili porijeklom sa prostora nekadašnje Republike Srpske Krajine, Republike Hrvatske, Republike Srpske i Bosne i Hercegovine, kao i umjetnika iz same Srbije.

Uporedo sa Salonom nekoliko decenija djeluje likovna kolonija u Manastiru Krka koja okuplja umjetnike koji u okviru Umjetničkog bratstva stvaraju djela, koja jednim dijelom bivaju izložena na Krajiškom salonu.

Takođe, nekoliko godina u Manastiru Lazarica na Dalmatinskom Kosovu se održava likovna kolonija posvećena ikonopisanju, a djela nastala na taj način pronalaze svoje mjesto na Krajiškom salonu.

Predsjednik društva profesor Vladimir Cerovac naglašava da je salon postao prepoznatljiv po svojim nagradama koje se dodjeljuju najboljim umjetnicima i zaslužnim organizacijama i pojedincima.

- Krajiški likovni salon je izrastao u jednu od najznačajnijih kulturnih manifestacija na ovim prostorima. Na taj način on je prerastao svoje početke i prihvatio veliki broj umjetnika iz matične srpske zemlje. Salon poprima jedno svenarodno obilježje i ima kohezionu funkciju, tako potrebnu u ovo smutno vrijeme. Upravo zbog toga on se ne smije odreći svojih ishodišta jer bez njih on ne bi bio ono što je danas. A očuvanjem svog imena Krajiški likovni salon dobija još jednu značajnu ulogu, ulogu da svjedoči, opominje i podsjeća na jedan mali narod i njegovu nesrećno izgubljenu državu.

Cerovac se zahvalio Komesarijatu za izbjeglice i migracije, kao i Muzeju grada Beograda i Jeleni Medaković koji su omogućili da i ove godine Salon bude organizovan u prelijepom ambijentu Konaka kneginje Ljubice.

Plaketa Nikole Cerovca ustanovljena prošle godine

Ovogodišnja plaketa koja nosi ime osnivača Zore i Krajiškog salona, Nikole Cerovca, dodjeljuje se posthumno Svetozaru Boraku, profesoru srpskog jezika i književnosti. Svetozar je predavao u Gimnaziji u Benkovcu, potom na Bogoslovskoj školi u Manastiru Krka, te nakon izbjeglištva u Karlovačkoj bogosloviji, sve do odlaska u penziju. Objavio je knjige: Srbi katolici, Dalmacija, Lika i Gorski Kotar u starim srpskim zapisima i natpisima, Morlački zapisi i Sa srpskih oplaza. Knjiga Srbi katolici ovjenčana je nagradom Laza Kostić. Preminuo je u junu ove godine i sahranjen je u rodnom Gošiću. Nagradu je iz ruku Vladimira Cerovca, u ime porodice primio Veljko Knežević.

- Iskreno se nadamo da će njegov doprinos srpskoj i krajiškoj kulturi motivisati nove naraštaje da nastave stazom koju je on utabao - rekao je Cerovac i predao nagradu Veljku Kneževiću koji se u ime porodice zahvalio na ovom priznanju.

Plaketa Umjetničkog bratstva Manastira Krka

Plaketu Umjetničkog bratstva Manastira Krka ove godine dobio je Milan Đurđević, načelnik opštine Biskupija, nadomak Knina. Tokom svoja tri uspješna mandata asfaltirani su svi putevi u opštini, omogućeno je snabdijevanje vodom tamo gdje je to ranijih godina bilo onemogućeno; sagrađen je vrtić. Za učenike su obezbijeđeni knjige i prevoz, sedam studenata su stipendisti Opštine, otvorena je Biblioteka Dositej Obradović, osnovano je Obrazovno društvo Jevrem Grujić. U manastiru Lazarica pokrenuta je kolonija ikonopisanja, a u toku je i akcija prikupljanja sredstava za obnovu ovog manastira. Ove godine Milan Đurđević je organizovao i Vidovdansku akademiju kod manastira Lazarica. U Milanovo ime, plaketu je preuzela njegova sestra Mila Đurđević. Uručio je Ilija Smiljanić, član Srpskog kulturnog društva Zora.

Djeca su najveće blago, a rodni kraj nepresušna inspiracija

Još jednu Plaketu Umetničkog bratstva manastira Krka ove godine dobila je Jelena Lalić Grulović, diplomirani teolog, pravoslavni vjeroučitelj u osnovnoj školi u Kistanjama. Jelena učestvuje u različitim seminarima posvećenim srpskom jeziku i srpskoj kulturi, vrlo je angažovana na osnaživanju i čuvanju srpskog nacionalnog i duhovnog identiteta. Kada je upitana šta je motiviše u radu i šta čuva njen entuzijazam u ne tako jednostavnim okolnostima, odgovorila je: „Djeca, jer su oni najveće blago koje imamo, ali i ljubav prema rodnom kraju koja je nepresušna i vječna inspiracija“. Božo Šuša je preuzeo plaketu u Jelenino ime i rekao kako je Jelena zasluženo dobila ovu Plaketu zbog svog neumornog rada na očuvanju vjere, kulture i tradicije.

„Stradali i izgnnani“ prostorni objekat od sječenog i lijepljenog kartona, 108 h 137 h 4 cm, Akademija likovne umjetnosti, Beograd

David Mlađović dobitnik plakete Boris Markoš Mingo

Ovogodišnji dobitnik plakete Boris Markoš Mingo je David Mlađović. David je diplomirao na Fakultetu likovnih umjetnosti u Beogradu na odsjeku za grafiku. Tokom školovanja bio je više puta dobitnik važnih stipendija, zbog čega je bio na razmjeni studenata u inostranstvu. Učestvovao je na izložbama u Makedoniji, Poljskoj, Španiji, Hrvatskoj, Bugarskoj i Grčkoj. Imao je sedam samostalnih izložbi u Srbiji i jednu u Kanadi, u Torontu. Dosad je osvojio četiri nagrade u oblasti grafičke umjetnosti na međunarodnim izložbama koje su organizovane u Srbiji. Trenutno je na doktorskim studijama na svom matičnom fakultetu.

Dragičević Trošić: U korijenu svih nas je umjetnost

Plaketu Boris Markoš Mingo uručila je istoričarka umjetnosti Slađana Dragičević Trošić koja je u svom obraćanju naglasila da je dobar dio umjetnika, čiji su radovi izloženi, mlađi od Salona.

- Mislim da je to veliki uspjeh organizatora ovog salona i ljudi koje okuplja. Ono što je karakteristično za salonsku umjetnost jeste da je koncepcijski razjedinjena. Imamo zastupljene sve vrste klasične umjetnosti, ali ono po čemu je specifičan jeste da odolijeva 21. vijeku, vještačkoj inteligenciji i odolijeva onome što se protivi svemu po čemu smo mi specifični. To je prije svega naš um i naše srce. Dovedite svoju djecu i pokažite im šta je umjetnost, svi ovi umjetnici su zaista sjajni. Treba da njegujemo ono što izađe u obliku linije, boje i oblika, zato što smo mi upravo to.

Na samom kraju podsjetila je na jednu jako važnu čiljenicu, a to je da „svi mi prije nego što smo progovorili, pjevali smo, prije nego što smo naučili da pišemo, crtali smo i prije nego što smo prohodali mi smo plesali, u korijenu svih nas je umjetnost“, rekla je Trošićeva i proglasila izložbu zvanično otvorenom.

Dobitnici zahvalnica

Dobitnici zahvalnica Pomenik Zore su učesnici likovne kolonije Umjetničko bratstvo manastira Krka: Peđa Todorović, Davor Grabovac, Zoran Graovac, Nebojša Sinobad, Dejan Krga, Stanko Rodić, kao i likovne kolonije Umjetničko bratstvo manastira Lazarica: Luka Mirić, Sreten Stamenić, Milica Kotaraš i Katarina Trifunović.

Srpsko kulturno društvo Zora Knin - Beograd zahvaljuje se: Sigmaprojekt - inžinjering d.o.o., AluBild engineering DOO, BEORAM Novi Beograd i pečenjara Ledine.

Veliki je broj posjetilaca uživao u umjetničkim djelima. Između ostalih prisutan je bio i narodni poslanik Miodrag Linta.

Prisutni su mogli da uživaju u izvođenju mladih umjetnika, violinistkinje Jovane Udović i pijaniste Igora Glavašića.

Program je vodila šarmantna Jovana Marić.

Tekst i foto: Dragana Bokun; Srpsko kolo